Сайттың мәзірі

ХАЛЫҚ БІРЛІГІ ЖӘНЕ ЖҮЙЕЛІ РЕФОРМАЛАР – ЕЛ ӨРКЕНДЕУІНІҢ БЕРІК НЕГІЗІ

Қымбатты отандастар!

Құрметті Парламент депутаттары мен Үкімет мүшелері!

Биыл егемен ел болғанымызға 30 жыл толып отыр. Тәуелсіздік – біздің ең қастерлі құндылығымыз.

Қазақстан Тұңғыш Президентіміз – Елбасының дара саясатының арқасында табысты ел ретінде бүкіл әлемге танымал болды.
Ең басты жетістігіміз – біртұтас ел болып, жаңа мемлекет құрдық. Іргемізді бекітіп, еңсемізді тіктедік. Халықаралық қауымдастықтың белді мүшесіне айналдық. Тұрақты қоғам қалыптастырып, орнықты даму жолына түстік.
Мемлекеттілігімізді нығайту үшін бір ел болып еңбек етіп жатырмыз.
Егемендік дегеніміз – жалаң ұран мен жалынды сөз емес.
Біз үшін ең маңыздысы – әр азаматтың Тәуелсіздік игілігін сезіне алуы. Оның басты көрінісі – елдегі бейбіт өмір, қоғамдағы тұрақтылық пен тыныштық. Сондай-ақ, халықтың тұрмыс сапасының жақсаруы және жастардың болашаққа нық сеніммен қарауы.
Барлық бастамамыз осыған бағытталуда.
Біз тұғыры мығым ел болу жолында кедергілерді еңсеріп, қиындықтарды жеңіп келеміз. Мұның бәріне берекелі бірлік пен еселі еңбек арқылы жеттік.
Еліміз Тәуелсіздік жылнамасының төртінші онжылдығына қадам басқалы тұр. Бұл кезеңнің оңай болмайтыны қазірдің өзінде айқын байқалуда. Сондықтан, кез-келген сын-қатерге дайын болуға тиіспіз. Тынымсыз ізденіп, ұдайы алға ұмтылуымыз қажет.
Менің Қазақстан халқына биылғы Жолдауым мынадай мәселелерге арналады.

І. ПАНДЕМИЯДАН КЕЙІНГІ КЕЗЕҢДЕГІ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ДАМУ
Орталық Азиядағы экономикасы ең ауқымды ел саналатын Қазақстан қазір пандемияның зардабын тартуда. Дегенмен, қиындықтарға қарамастан, бағдарымызды берік ұстанып келеміз.
Біз орта мерзімді экономикалық саясатымызды айқындап, мемлекеттік бастамаларды реттеу үшін 2025 жылға дейінгі дамудың Ұлттық жоспарын және Мемлекеттік жоспарлаудың жаңа жүйесін қабылдадық. Ұлттық жобалар бекітілетін болады.
Стратегиялық мақсатымыз – Орталық Азиядағы көшбасшылық рөлімізді күшейту және әлемдік экономикадағы орнымызды нығайту.
Экономикамызға тікелей инвестиция тарту ісін жалғастырудың жаңа тәсілі ретінде Стратегиялық инвестициялық келісім ұғымы енгізілді. Квазимемлекеттік секторды оңтайландыру үшін нақты шараларды қолға алдық. «Бәйтерек» және «ҚазАгро» холдингтерін біріктірдік. Еншілес компаниялар екі есе азайды, олардың штат санын бір жарым есе қысқарттық. Жаңа, қуатты даму институтын құрдық.
Пандемия кезінде мемлекет азаматтарға және кәсіпкерлерге ауқымды әрі жедел қолдау көрсетті.
«Қарапайым заттар экономикасы» бағдарламасы өзінің тиімділігін дәлелдеді. Оны жүзеге асыру барысында 3,5 мыңнан астам жоба іске қосылды. Сондай-ақ, 70 мың жұмыс орны ашылды. Өндірілген өнім мен көрсетілген қызметтің жалпы құны 3,5 триллион теңге болды.
«Бизнестің жол картасы» бағдарламасының арқасында 66 мың жоба мемлекет тарапынан қолдау тапты. Бұл 150 мыңнан астам жұмыс орнын ашуға және сақтап қалуға септігін тигізді.
Зейнетақы жинақтарын мерзімінен бұрын пайдалану туралы бастама экономикаға айтарлықтай әсер етті. Ең бастысы, оның әлеуметтік ықпалы айрықша болды. Осы шараның арқасында миллионнан астам азаматымыз тұрғын-үй жағдайын жақсартты. Кейбірі ипотекалық қарызын азайтты.
Жалпы экономикалық дамуымызда оң үрдіс бар екені сөзсіз. Алайда, бүгінгі ахуалдың әлі де күрделі екенін ашық айтуымыз керек. Сондықтан, мен «Қарапайым заттар экономикасы» және «Бизнестің жол картасы» бағдарламаларының мерзімін 2022 жылға ұластыру туралы шешім қабылдадым. Бұл мақсатқа бөлінетін қаржының жалпы көлемі кемінде бір триллион теңге болады.
Қазақстан мемлекеттік қарызы аздығының және едәуір қоры болғанының арқасында індет салдарын біршама тиімді еңсеруде. Бұл – біздің елеулі бәсекелік артықшылығымыз. Одан айырылып қалмауымыз керек.
Алайда, соңғы кезде бюджеттің шығыс бөлігіндегі міндеттемелерді орындау үшін бюджет тапшылығы ұлғайып, Ұлттық қордан алынатын трансферттер көбеюде. Үнемі осылай «ауырдың үстімен, жеңілдің астымен» жүре алмаймыз. Біздегі қаржылық орнықтылықтың қоры соншалықты шексіз емес.
Бюджеттің кірісін арттыру үшін шаралар қабылдау қажет екені сөзсіз. Бірінші кезекте, мемлекеттік шығыстардың ауқымын және оның тиімді жұмсалуын бақылауда ұстау керек.
Ұлттық қордың активтерін қалпына келтіру үшін бюджет ережесін енгізуді тездеткен жөн. Бұған қажетті заңнамалық өзгерістер осы жылдың соңына дейін қабылдануға тиіс.
Жалпы, елімізге мемлекет қаржысын, атап айтқанда, мемлекеттік қарызды, бюджет саясатын және Ұлттық қорды басқарудың ережелер жинағы қажет.
Үкімет пен Ұлттық банктен жыл соңына дейін Мемлекет қаржысын басқару тұжырымдамасын әзірлеуді сұраймын.
Сонымен бірге, экономиканы әртараптандыру, өндірілетін тауарлардың түрін көбейтіп, экспорт географиясын кеңейту жөніндегі жұмысты жалғастыру керек.
2020 жылдың қорытындысы бойынша, индустрияландыру жүзеге асырылып жатқан 10 жыл ішінде тұңғыш рет өңдеу өнеркәсібінің экономиканы дамытуға қосқан үлесі тау-кен өндірісі саласынан асып түсті.
Орта мерзімдегі мақсатымыз – 2025 жылға қарай өңдеу өнеркәсібінің экспортын 1,5 есеге көбейтіп, 24 миллиард долларға жеткізу. Ал, еңбек өнімділігін 30 пайызға арттыру.
Әзірленіп жатқан «Өнеркәсіп саясаты туралы» заң өңдеу өнеркәсібінің алдында тұрған сауалдарға жауап беруге тиіс.
Соның бірі – шикізатқа қол жеткізудің қиындығы. Отандық өнеркәсіп үшін шикізат тауарларының бағасы қолжетімді, ал көлемі жеткілікті болуы керек деген қарапайым ережені енгізуіміз қажет.
Үкімет жыл соңына дейін осы маңызды міндетті шешудің оңтайлы жолын табуға тиіс.
Бұл ретте, еліміздің ресурстық әлеуеті толық ашылмағанын, геологиялық тұрғыдан зерделену деңгейі төмен екенін қаперден шығармаған жөн.
Сапалы геологиялық ақпараттың инвесторларға қолжетімділігін арттыру қажет. Осыған орай түрлі ведомстволарға бағынатын бытыраңқы мекемелердің негізінде тиімді Ұлттық геология қызметін құру керек.
Бұл орган жер қойнауын кімге және қалай беруді шешетін монополистке айналмауға тиіс. Оның міндеті – инвесторларға кешенді қызмет көрсетіп, қолдау білдіру.
Жер қойнауын пайдалану саласына, әсіресе геологиялық барлау және жер қойнауын кешенді зерттеу ісіне тың серпін қажет.
Ұлт жоспары аясында басталған реформаларды соңына дейін жеткізген жөн. Атап айтқанда, геологиялық ақпараттың ашық цифрлық мәліметтер базасын құрып, оны инвесторлар үшін қолжетімді ету керек.
Жер қойнауы – ұлттың байлығы. Оны пайдалануға беруді оңаша кабинеттерде «бармақ басты, көз қыстымен» шешу заңсыз деп танылуға тиіс. Тиісті органдар бұл мәселе бойынша бақылау жасауды қамтамасыз етеді.
Келесі мәселе. Мемлекеттің экономикаға тым көбірек араласуы оның өсімін тежейді, сыбайлас жемқорлыққа және заңсыз лобби жасауға әкеп соқтырады.
Мемлекеттік кәсіпорындар әлі де болса көптеген салада басымдыққа ие, жеңілдіктерді жеке дара пайдаланады.
Біз бұл проблемаларды шеше бастадық.
Мәселен, Мемлекеттік басқару тұжырымдамасында квазимемлекеттік секторды қысқарту және оның тиімділігін арттыру, жұмысының ашықтығы мен есептілігін қамтамасыз ету жөніндегі шаралар қарастырылған.
Реформалар жөніндегі жоғары кеңес жекешелендірудің жаңа жоспарын мақұлдады. Енді оны қатаң бақылау қажет.
Бұдан басқа да мәселелер бар. Атап айтқанда, жекелеген ұлттық компаниялар мен мемлекеттік кәсіпорындар шығынға батып жатыр. Сөйте тұра неге олардың бірінші басшылары жауапкершілік арқаламайды?
Үкімет бұл мәселені шешуі керек.
Сонымен бірге, біз инфляцияның бақылаусыз өсу проблемасымен бетпе-бет келдік. Үкімет пен Ұлттық банк бәрін әлемдік үрдіске жауып, инфляцияның алдында қауқарсыздық танытып отыр.
Мұндай сылтау ұлттық экономиканың әлсіздігін көрсетеді. Онда «біздің кәсіби экономистеріміздің рөлі қандай?» деген сауал туындайды.
Үкімет пен Ұлттық банктің басты міндеті – инфляцияны 4-6 пайыз деңгейіне қайтару.
Жалпы сомасы 6,3 триллион теңге жұмсалған дағдарысқа қарсы шаралар жүзеге асырылғаннан кейін экономикамызда артық ақша пайда болды. Алайда, бүгінгі таңда бөлінген қаржы әлі бармай жатқан салалар бар. Екінші деңгейдегі банктер шағын жобаларға, әсіресе ауылға арнап ақша салмайды.
Сондықтан, микроқаржы ұйымдарының әлеуетін іске қосу керек. Олар жергілікті жерде жұмыс істейді. Өзінің тұтынушыларын, олардың бизнесі мен мүмкіндіктерін жақсы біледі.
Ұлттық банк пен Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі бұл мәселе бойынша шешімдер топтамасын әзірлеуі қажет.
Стресті активтер деңгейін төмендету жұмысы да айрықша маңызға ие.
Біз мемлекет банкирлерге көмектеспеуге тиіс деген шешім қабылдадық.
Сонымен бірге, шектеу қойылып, бұғатталған активтерді экономикалық айналымға қайтару керек. Алайда, мұны тек қана нарықтық негізде жүзеге асырған жөн.
Бұған заңнамалық негіз болуы қажет.
Үкімет Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігімен бірлесіп, жылдың соңына дейін тиісті заң жобасын Парламентке енгізсін.
Енді инфляцияның монетарлық емес тұстарына тоқталайық. Оның ең бастысы – азық-түлік бағасы.
Қазақстанның ауыл шаруашылығының әлеуеті орасан зор екені көп айтылады. Бірақ, агроөнеркәсіп кешені саласында қордаланған проблемалар да аз емес.
Ең алдымен, бұл – азық-түлік тауарларының бағасын белгілеудің және оны бөліп-таратудың тиімсіз жүргізілуі.
Мен бұған дейін көтерме-тарату орталықтарының желісін құрудың маңыздылығы туралы айтқан болатынмын. Бұл міндет орындалып жатыр.
Осы орталықтардың шағын ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілерге, соның ішінде, жеке қосалқы шаруашылықтарға да қолжетімді болуын қамтамасыз ету маңызды. Бұл нарықтың монополиялануына жол беруге болмайды.
Сонымен бірге, өнім өндірушіден тұтынушыға дейінгі аралықтағы бағаның бәріне бірыңғай бақылау жасау қажет. Қазір осы жұмысқа бірнеше мекеме жауапты. Әр жолы баға шарықтағанда олар байыппен сараптама жасап, тиімді шаралар қабылдаудың орнына бір-біріне сілтей бастайды.
Бұл жұмысты ретке келтіретін кез келді. Жауапкершіліктің ара-жігін ажырату керек. Бір мекемені басты орган ретінде айқындап, өзгелерінің өзара іс-қимылын нақты белгілеу қажет.
Үкімет осы мәселе бойынша бір айдың ішінде шешім қабылдауға тиіс.
Екіншіден, ауа-райының қолайсыздығы мал шаруашылығында түйткілді мәселелер бар екенін көрсетті.
Біз жедел шара қабылдап, жем-шөп тапшылығына байланысты ахуалды реттедік.
Дегенмен, бұл салада әлі де жүйелі жұмыс атқару керек.
Жем-шөп дайындауға қажетті жер көлемін кеңейткен жөн.
Сондай-ақ, егіс алқабына әр жылы әртүрлі дақыл егу талабын сақтау үшін тиісті бақылауды күшейткен абзал.
Ғарыштық мониторинг және қашықтан зондтау мүмкіндігін кеңінен қолдану керек.
Жайылымдық жерді тиімді пайдалану да өте маңызды.
Қазір мал жаятын жерге шаруалардың қолы жетпей жүр.
Өйткені, мұндай алқаптарды кейбір белгілі адамдар иеленіп алған. Тіпті, оны адам аяғы баспайтындай етіп қоршап тастаған.
Әкімдер түрлі себептерді сылтауратып, ықпалды адамдардың ығына жығылып, бұл мәселені шеше алмай отыр.
Үкімет құзырлы органдармен бірлесіп, осы ахуалды өзгертетін батыл шаралар қабылдауға тиіс.
Жеке қосалқы шаруашылықтардың малын жайылымдық жермен қамтамасыз ету мәселесіне айрықша назар аудару қажет.
Олардың құқықтық мәртебесі және көрсетілетін қолдау тәсілдері «Жеке қосалқы шаруашылықтар туралы» бөлек заңда көрініс табуы керек.
Үкімет бұл заң жобасын өте қысқа мерзімде әзірлеуге тиіс.
Ветеринария саласын да жетілдіру қажет.
Бұл салада орталық пен өңірлер арасындағы міндеттер мен құзыреттер нақты бөлінуі керек.
Мал басының амандығы және өнімділігі жергілікті ветеринарлардың тиімді жұмысына байланысты.
Бұл, түптеп келгенде, ауылдағы ағайынның әл-ауқатына тікелей әсер етеді.
Ветеринария қызметі қазіргі заман талабына сай болмаса, ауыл шаруашылығы өнімдерінің экспортын арттыру мүмкін емес.
Сондықтан, осы салада жүйелі жұмыс атқарылуға тиіс.
Атап айтқанда, үдерістерді цифрландыру, мәлімет жинау және оны автоматтандыру, маман даярлау және олардың жалақысын көбейту шаралары.
Үкімет жыл соңына дейін ветеринария жүйесін реформалау жөнінде нақты шаралар қабылдауы керек.
Үшіншіден, біздің аграрлық саясатымызда сабақтастық болмай отыр. Министр ауысса, саланың саясаты да өзгереді.
Мұндай жағдайда шаруаларға алдағы жұмысты жоспарлау қиынға түседі.
Бірыңғай негізгі бағыт болуы қажет.
Соған сәйкес субсидиялау тәсілдерін қайта қарап, тұрақтандыру керек.
Келесі мәселе.
Соңғы бес жылдың өзінде субсидиялауға екі триллион теңгеден астам қаржы бөлінді.
Өкінішке қарай, агроөнеркәсіп кешеніне қатысты қозғалған қылмыстық істердің жартысынан астамы субсидияны талан-таражға салуға байланысты болып отыр.
Бұған жол беруге болмайды.
Нормативтік негізін нығайтып, тиімді жоспарлау және мониторинг жүргізу жүйесін енгізу қажет.
Субсидияны рәсімдеу тәртібі түсінікті әрі толығымен ашық болуға тиіс.
Шағын және орта шаруашылықтар үшін субсидия толығымен қолжетімді болуы керек.
Ауыл шаруашылығын технологиялық тұрғыдан қайта жабдықтауды қолдау тәсілдерін мұқият қарауымыз қажет.
Агроөнеркәсіп кешені қолданатын технологияның шамамен 90 пайызы әбден ескірді. Оны жаңарту керек.
Ауыл шаруашылығын субсидиялау саясатын өнеркәсіп саласындағы мемлекеттік саясатпен ұштастырған жөн.
Үкімет пен «Бәйтерек» холдингі осы мәселе бойынша ұсыныстар әзірлеуі қажет.
Жалпы, ауыл шаруашылығы саласының басты міндеті – елімізді негізгі азық-түлік өнімімен толық қамтамасыз ету.
Мен биыл ауыл шаруашылығы жерлерін шетелдіктерге және олардың қатысы бар компанияларға сатуға және жалға беруге біржола тыйым салған заңға қол қойдым.
Жер кодексіне қазақстандық инвесторларды ауыл-аймақтарды дамыту үшін қаржы салуға ынталандыратын түзетулер енгізілді.
Бұл өзгерістер ауыл шаруашылығы жерлерін толық экономикалық айналымға түсіруге мүмкіндік береді.
Шын мәнінде, осы шешімдердің барлығы агроөнеркәсіп секторына оң ықпал етеді.
Соның арқасында ауыл шаруашылығы ұлттық экономиканың негізгі қозғаушы күшіне айналады деп сенемін.
Келесі мәселе. Қазіргі заманда бәсекеге қабілеттіліктің басты факторының бірі – барынша цифрландыру.
Қазақстан үшін заманауи цифрлық технологиялар трансферті, Индустрия 4.0 элементтерін енгізу айрықша маңызды. Біз шетелдегі стратегиялық серіктестерімізбен белсенді жұмыс істеуге тиіспіз.
Сонымен бірге, отандық ІТ-секторды дамытып, күшейте түсу де маңызды. Елімізге жас, білімді әрі ынталы мамандар керек. Цифрландыру жөніндегі ұлттық жобаның аясында кемінде 100 мың жоғары білікті ІТ-маман даярлау қажет.
Цифрлық саладағы қызметтер мен тауарлардың экспорты 2025 жылға қарай кемінде 500 миллион долларға жетуге тиіс.
Осы және басқа да міндеттер мемлекеттік секторды толығымен «цифрлық қайта жүктеуді» талап етеді. Мұндағы бұрыннан келе жатқан басты түйткіл – мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінің өзара тиімді кіріктірілмеуі. Бұл мәселе түбегейлі әрі тезірек шешімін табуы керек.
Біріншіден, «Электронды үкіметтің» мүлде жаңа құрылымын жасау керек. Мемлекеттік сектордың барлық ІТ-бастамасы тек қана қазақстандық мемтехтың жаңа платформасына негізделеді.
Бұл платформа қайталауларды, тиімсіз шығыстарды және бюрократияны жояды. Мемлекеттік қызметтер азаматтарға смартфоннан 100 пайыз қолжетімді болады.
Екіншіден, біз мемлекеттік органдардың бизнес-үдерісін түгел қайта қарап, цифрлық форматқа көшіретін Цифрлық трансформация орталығын ашамыз.
Үшіншіден, ұлттық компаниялар ІТ-қауымдастықпен өзара қарым-қатынас жасайтын платформа құруымыз қажет. Квазимемлекеттік сектордың цифрлық қажеттілігі мен сұранысы барынша отандық компаниялардың күшімен қамтамасыз етілуге тиіс.
Төртіншіден, мәлімет беру желісін халықаралық дәліздермен ұштастыра отырып, оны біртіндеп кеңейту және жаңарту қажет. Көрші елдерге де қызмет көрсете алатын мәлімет өңдеудің заманауи орталықтарын құру керек.
Біз еліміздің орасан зор ақпараттық-телекоммуникациялық әлеуетін іске асыра білуге тиіспіз. Жаңа цифрлық дәуірде ол геосаяси маңызға ие болады.
Қазақстан Еуразия өңірінің басым бөлігі үшін орталық цифрлық хабқа айналуға тиіс.
Осы міндетті орындау үшін кадрлық әлеуетімізді күшейтуіміз керек. Премьер-Министр маған өз ұсыныстарын берсін.
Келесі мәселе. Ауғанстандағы ахуал және жаһандық шиеленістің күшеюі бізге қорғаныс өнеркәсібі кешенін және Әскери доктринамызды толығымен қайта қарауға міндеттейді.
Қорғаныс қабілетімізді нығайтып, қауіп-қатерлерге жедел үн қату мемлекеттік маңызы бар басымдыққа айналуға тиіс.
Біз сыртқы қатерге және оқиғаның қалай өрбуіне де дайын болуымыз керек.
Сырттан төнетін қауіпті модельдеу айрықша өзектілікке ие болуда.
Стрес-тест өткізіп, сценарийлер дайындаған жөн. Соның негізінде мемлекеттік аппараттың іс-қимыл жоспары әзірленіп, түзетіліп отыратын болады.

II. ДЕНСАУЛЫҚ САҚТАУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУ
Халқымыз «Бірінші байлық – денсаулық» деп бекер айтпаған.
Коронавирус денсаулық сақтау саласы үшін үлкен сынақ болды.
Әлемді жайлаған індеттің беті әлі қайтар емес.
Күн сайын мыңдаған азаматымыз дертке шалдығып, талай адам өмірден өтуде.
Біз уақыт ұттырмай індетпен күресу шараларын дереу қолға алдық.
Қазақстан – коронавирусқа қарсы вакцина жасап шығарған әлемдегі санаулы мемлекеттің бірі.
Біздің вакцинамыздың тиімді әрі қауіпсіз екеніне еш күмән жоқ.
Қазір QazVac-қа өзге мемлекеттер де сұраныс білдіруде.
Елімізде вакцина қоры жеткілікті, азаматтарымыздың таңдау мүмкіндігі бар. Көптеген мемлекеттердің бұған қолы жетпей отыр.
Елімізде жаппай екпе салу жүріп жатқанымен, қоғамда оған қарсы адамдар әлі де көп.
Олар өздері бас тартып қана қоймай, халықты кері үгіттеуде.
Соның кесірінен қаншама жұртты адастыруда.
Мұндай адамдар өзінің ғана емес, өзгенің өмірі үшін де жауап беретінін түсінуге тиіс.
Сондықтан, екпе алуға қарсы үгіттеп жүргендердің жетегінде кетпеген жөн.
Адамзат көптеген індетті бастан өткерген.
Вакцина пайда болғаннан кейін ғана қауіпті дерттерге тосқауыл қойылғанын ұмытпауымыз керек.
Алдағы уақытта әлемде коронавирустың жаңа штамдары шығуы мүмкін. Сарапшылар басқа да індеттер пайда болатынын айтуда.
Біз оның қашан болатынын күтіп, қарап отыра алмаймыз.
Осындай жағдайда өмір сүріп, әрі қарай дамуға бейімделуіміз керек.
Қазір «бустерлік вакцинаны» сатып алу өте маңызды.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымында тіркелген вакциналарды тезірек сатып алу қажет.
Сонымен бірге, бүкіл денсаулық сақтау саласын тұрақты екпе алу жүйесіне дайындаған жөн.
Еліміздің биологиялық қауіпсіздігін болжаумен айналысатын Ұлттық жүйе құрылуға тиіс.
Бұл шара тиісті заң жобасында қарастырылған.
Парламенттен осы заң жобасын қазіргі сессияның соңына дейін қабылдауды сұраймын.
Медициналық сараптама жасайтын көптеген зертханамыз халықаралық стандартқа сай емес.
«Дені сау ұлт» жобасы бойынша кемінде 12 зертхананы жоғары технологиялық құралдармен жабдықтау қажет.
Соның арқасында зертханаларымыз 90 пайызға дейін халықаралық талапқа сай жұмыс істейтін болады.
Коронавирусқа қатысы жоқ ауруларға байланысты ахуалды нашарлатып алмауымыз керек.
Пандемия кезінде жоспарлы скринингтер мен ота жасау кейінге қалып жатыр.
Бұрыннан бар стандартты екпелер көптеген балаларға салынбай қалуда. Әрине, бұған жол беруге болмайды.
Медицина саласына қомақты қаржы құю керек.
Бұл қаражат инфрақұрылымға, маман даярлауға және халықты дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге жұмсалуға тиіс.
Фармацевтика өнеркәсібіне ерекше көңіл бөлу қажет.
Вируспен күрес кезінде дәл осы сала еліміздің бәсекеге қабілеті мен қауіпсіздігі үшін маңызды екеніне көзіміз жетті.
Сондықтан, медицина өнімдерін Зертханалық және техникалық сынақтан өткізетін орталық құруымыз керек.
Жаһандық фармацевтикалық корпорациялармен ынтымақтастықты жандандырған жөн.
Инвесторларды тартып, озық технологияны және осы саладағы жаңа зерттеу жұмыстарын игеруді қолға алу керек.
Отандық тауар өндірушілермен жасалатын оффтейк келісім шарттарының көлемін арттырып, өнім түрін көбейту қажет.
Біздегі дәрі-дәрмек пен медициналық құрал-жабдықтың 17 пайызы ғана – отандық өнім. 2025 жылы оны 50 пайызға жеткізу қажет.
Денсаулық кепілі – дене шынықтыру.
Жұрттың және балалардың спортпен шұғылдануына жағдай жасалуы қажет екенін тағы да қайталап айтамын.
Облыс әкімдері спорт инфрақұрылымын біртіндеп салуды қамтамасыз етуге тиіс.
Жалпы, Токио олимпиадасының қорытындысына байланысты спорттағы ахуалды бөлек кеңесте қарау қажеттігі туындап отыр.

III. САПАЛЫ БІЛІМ БЕРУ
Биылғы қаңтар айынан бастап педагогика саласы қызметкерлерінің жалақысы 25 пайызға көбейді.
Алдағы үш жылда осы мақсатқа тағы 1,2 триллион теңге жұмсаймыз.
Қабылданған шаралар жемісін беріп жатыр. Педагогикалық мамандықты қалап, оқуға түскендердің орташа балы күрт өсті.
Біз ұстаздарды қолдау саясатын жалғастыра береміз.
Қазіргі жаһандық өзгерістер кезеңінде түлектің білімі еңбек нарығына шыққанға дейін-ақ жеткіліксіз болып қалуы әбден мүмкін. Сондықтан, құзырлы министрліктің алдында оқу бағдарламаларын жаңа жағдайға бейімдеу міндеті тұр. Бұл – кезек күттірмейтін шаруа.
Пандемия кезінде қашықтан оқытудың нәтижесі ұлттық телекоммуникация желілерінің тиімділігі төмен екенін көрсетті.
Мұндай ахуал негізгі, қарапайым білімнің өзін меңгере алмаған оқушылардың саны артуына әкеп соқты. Тағы бір проблема, нағыз қиындық осы деуге болады, балалар оқуын тастап кетіп жатыр. Өйткені білім алуды қажет деп санамайтын болды.
Үкіметке бұл мәселемен, атап айтқанда қашықтан білім беруге қажетті ақпараттық жүйенің сапасын жақсартумен мықтап айналысуды тапсырамын.
Біздің білім беру жүйеміз қолжетімді әрі инклюзивті болуға тиіс.
Сонымен бірге, жағымды жаңалығымыз да бар. Биыл бірнеше оқушы халықаралық пән олимпиадаларының жеңімпаздары мен жүлдегерлері атанды.
Ондай дарынды балаларға жан-жақты қолдау көрсету қажет. Біз оларға жоғары оқу орнына түсу үшін конкурстан тыс гранттар береміз. Бір реттік ақшалай сыйақы да төлейміз.
Балалардың ұстаздарын да моральдық және материалдық тұрғыдан ынталандырған жөн.
Тұрмысы төмен отбасында өсіп жатқан балаларға орта білім берудің жалпыға міндетті стандарты аясында қолдау көрсету айрықша маңызды.
Материалдық қолдау көрсету шараларын «Цифрлы ұстаз» білім беру жобасымен толықтырған жөн.
Білім беру жүйесіне жігерлі әрі білікті мамандар қажет.
Мұғалімдерді қазіргідей 5 жылда емес, 3 жылда бір рет қайта даярлықтан өткізуіміз керек деп санаймын. Өйткені олар шәкіртінің бойына жаңа білім сіңіре алатындай нағыз ағартушы болуға тиіс.
Бұл ретте, ұстаздардың курстан өту үшін өз қалтасынан ақша төлеуіне жол берілмейді.
Орта білім беру жүйесіндегі өткір проблеманың бірі – мектептердегі орын тапшылығы. 225 мың оқушыға орын жетіспейді.
Шұғыл шара қабылдамасақ, 2025 жылға қарай орын тапшылығы 1 миллионға жетеді.
Мен 2025 жылға дейін кемінде 800 мектеп салу туралы тапсырма берген болатынмын. Бүгін оның санын бір мыңға жеткізуді міндеттеймін.
Мектептерді бюджет қаржысына салумен қатар, осы өзекті мәселені шешуге жеке секторды да тартқан жөн.
Толық білім беретін ауыл мектептерін оқушы санына қарай қаржыландыруға біртіндеп көше бастауымыз керек.
Балаларды ерте жастан мамандыққа бейімдеу айрықша маңызға ие болуда. Өскелең ұрпақ өзінің болашақ кәсібін саналы түрде таңдай білуге тиіс.
Үкімет «Атамекен» ұлттық кәсіпкерлер палатасымен бірлесіп, осы маңызды міндетті шешумен айналысуы керек.
Біз «Тегін техникалық және кәсіби білім беру» жобасын жүзеге асыруды жалғастырамыз.
Бүгінгі таңда NEET санатындағы 237 мың жас оқу да оқымайды, жұмыс та істемейді.
Жыл сайын мектеп бітірген 50 мың түлек оқуға ақылы негізде түседі. Олардың 85 пайызы – тұрмысы төмен отбасының балалары.
Бұл жағдайды түзету қажет. Сұранысқа ие барлық мамандық бойынша техникалық және кәсіби білім жүз пайыз тегін берілуі керек.
Мамандық алудың тағы бір мүмкіндігі армияда берілуге тиіс.
Мерзімді әскери қызметтегі сарбаздардың экономикадағы нақты сектор үшін қажетті жұмысшы мамандығын игеру мәселесін пысықтаған жөн.
Құзырлы министрлік жоғары білім беру сапасын арттыруды қамтамасыз етуге тиіс.
Жоғары оқу орындары мамандардың сапалы даярлануына жауап беруге міндетті.
Ғылымды дамыту – біздің аса маңызды басымдығымыз.
Бұл саладағы түйткілдердің шешімін табу үшін жылдың соңына дейін заңнамаға өзгерістер енгізу қажет.
Ең алдымен, жетекші ғалымдарымызға тұрақты және өз еңбегіне лайықты жалақы төлеу мәселесін шешу керек.
Мұны ғылымға бөлінетін базалық қаражат есебінен қамтамасыз еткен жөн.
Мен Ұлттық қоғамдық сенім кеңесінің отырысында іргелі ғылыммен айналысатын ғылыми-зерттеу институттарын тікелей қаржыландыру тәртібін енгізуді тапсырдым.
Құзырлы министрлік осындай ғылыми мекемелерді іріктеудің және қаржыландырудың айқын әрі ашық ережесін әзірлеуі керек.
Келесі мәселе. Грант мерзімінің үш жылмен шектелуі іргелі ғылымды дамытуға едәуір кедергі келтіріп отыр.
Осындай қысқа жоспарлау мерзімінде қандай да бір нәтижеге қол жеткізудің өзі қиын екені анық.
Ғылым саласын гранттық қаржыландыру мерзімін бес жылға дейін ұзарту мәселесін қарастырған жөн.
Ұлттық ғылыми кеңестер шешімдерінің әділдігі туралы мәселе де күн тәртібінен түспей тұр.
Осыған орай, апелляция институтын енгізу қажет деп санаймын.
Жалпы, еліміздің білім беру және ғылым саласының алдында кезек күттірмес ауқымды міндет тұр.
Бұл – уақыт талабына сай болумен қатар, әрқашан бір адым алда жүріп, тың жаңалықтар ұсына білу деген сөз.

IV. ӨҢІРЛІК САЯСАТТЫ ЖЕТІЛДІРУ
«Халық үніне құлақ асатын мемлекеттің» басты қағидаты – мемлекеттік аппарат азаматтар мүддесі үшін жұмыс істеуге тиіс. Бұл бірінші кезекте жергілікті билікке қарата айтылып отыр.
Тұрғындармен тікелей қарым-қатынас жасап, олардың проблемаларын шұғыл шешумен дәл осы әкімдіктер айналысады. Бірақ, әрдайым осылай болып жатқан жоқ. Жоғары басшылықтың өңірлерде қабылданған шешімдерді түзетуіне, тіпті, кейде солардың орнына шешім қабылдауына тура келеді.
Түрлі деңгейдегі әкімдердің батыл әрі дербес қадам жасауға қабілеті жетпей жатады. Олар орталыққа жалтақтап жұмыс істейді.
Бұл, негізінен, әкімдердің халық алдындағы қазіргі жауаптылық деңгейі жеткіліксіздігіне байланысты екенін мойындаған жөн. Олардың қызметіне баға бергенде өңір тұрғындарының пікірі ескеріле бермейді.
Сондықтан, барлық деңгейдегі әкімдердің жұмысын бағалау тәсілін оңтайландыру керек.
Осыған орай тәуелсіз әлеуметтік сауалнама жүргізудің маңызы зор. Бұл тәсіл арқылы билік органдары жұмысының сапасына тұрғындардың көзқарасы туралы шынайы мәлімет алуға болады. Формальды есептерден гөрі сауалнамадан халықтың көңіл-күйі анық аңғарылады.
Президент Әкімшілігі осы мәселеге байланысты ұсыныстар топтамасын әзірлеуі керек.
Өңірлік саясатта әлеуметтік-экономикалық дамудағы теңсіздікті азайтуға айрықша мән беру керек.
Әр аймаққа тән міндеттерді жалпыұлттық басымдықтармен дұрыс ұштастыра білу қажет.
Ұлттық даму жоспары аясында азаматтардың тұрмыс сапасын арттыру үшін нақты 25 міндет айқындалды.
Жұмысымыздың басым бағыттары – осы. Сондықтан, Үкімет пен әкімдер Өңірлерді дамыту жоспарларын бекітілген жалпыұлттық міндеттерге сәйкес жаңартуы қажет.
Әрине, теңсіздікті азайтудың басты тәсілінің бірі – бюджет қаржысын басымдыққа сай жұмсау. Республикалық бюджеттен қаржы бөлу әкімдердің пысықтығына, қандай да бір жеке көзқарасқа және басқа да субьективті факторларға байланысты болмауы керек.
Бюджет үдерісін «қайта жүктеу» үшін жан басына қарай қаржыландыру тетігін неғұрлым кеңірек қолданып, бюджет лимиттерін бөлудің объективті әдістемесін енгізу қажет.
Бюджет үдерістерін жеңілдетіп, бюрократияны барынша азайтқан жөн. Сондай-ақ, бюджетті жоспарлау мен орындау кезінде цифрлық тәсілдерді қолдануды кеңейту керек.
Сонымен бірге бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің жауапкершілігін арттыра отырып, бөлшектенген бюджетті енгізу керек.
Үкімет бюджет заңнамасы мен заңға тәуелді актілерге енгізілетін тиісті өзгерістер топтамасын әзірлегені абзал.
Жобалардың сметалық құнын үнемі артық көрсету – аса өткір проблема. Бұл балабақша және мектеп сияқты шағын жобаларға да, ірі инфрақұрылымдық жобаларға да қатысты.
Қолданыстағы нормативтік база мен тәжірибені өте қысқа мерзім ішінде түбегейлі қайта қарау керек.
1 желтоқсанға дейін Үкімет пен Есеп комитетіне ұсыныстар енгізуді тапсырамын.
Келесі мәселе – өңірлердің қаржылық дербестігін арттыру.
2020 жылдан бастап шағын және орта бизнестен түсетін корпоративті табыс салығы жергілікті бюджетке берілді.
Содан бері экономикалық белсенділік төмендегеніне қарамастан, жергілікті бюджеттердің түсімі жоспардағыдан 25 пайызға артық түсе бастады.
Бұл әкімдердің жергілікті бизнесті дамытып, инвестициялар мен салықтық базаны көбейтуге қызығушылық артқанын білдіреді.
Осы бағыттағы жұмысты жалғастыру керек.
Үкіметтен жыл соңына дейін тиісті ұсыныстар топтамасын әзірлеуді сұраймын.
Қазақстан орнықты урбанизация үрдісімен келе жатыр.
Тұрғын саны миллионнан асатын қалалар еліміздің жаһандық бәсекелік қабілетінің тірегі, ал облыс орталықтары өз өңірлері өсімінің өзегі болуға тиіс.
Сондықтан, агломерацияны дамыту туралы заң мен қалалардың кешенді құрылысының жаңа стандартын әзірлеу керек.
«Адамдар – инфрақұрылымға» қағидатының сақталуы айрықша маңызды. Болашағы бар ауылдарды дамытуға баса назар аудару керек. Басты мақсат – олардың Өңірлік стандарттар жүйесіне сай болуын қамтамасыз ету.
Бұл ұстанымдар Аумақтық даму жоспарында бекітілуге тиіс.
Қазір өндірістік өнеркәсіптің 40 пайызы 27 моноқаланың еншісінде. Онда 1,4 миллион азаматымыз тұрады.
Моноқалалардағы тыныс-тіршілікті одан әрі жандандыруға қатысты жан-жақты ойластырылған шешімдер қажет. Бұл мәселені біз жуық арада бөлек кеңесте талқылайтын боламыз.
Жергілікті өзін-өзі басқаруды дамыту –басым бағыттың бірі.
«Халық қатысатын бюджет» орталыққа бағынатын қалалар мен облыс орталықтарына табысты енгізілді. Азаматтардың нақты сұранысына сәйкес ондаған абаттандыру жобасы жүзеге асырылды. Бұл – жақсы тәжірибе.
Енді абаттандыру және тұрғын-үй коммуналдық шаруашылығының бюджетіндегі «халық қатысатын» үлесті 10 есе арттыру керек.
Еліміздің ішкі байланысын жақсарту үшін көлік инфрақұрылымына қатысты бұған дейін басталған барлық жобаны аяқтауымыз керек.
«Нұрлы жол» мемлекеттік бағдарламасы аясында орталықты өңірлермен жалғайтын біртұтас көлік желісі қалыптасуда. Стратегиялық маңызы зор инфрақұрылымдық және әлеуметтік жобалар жүзеге асырылды.
Әкімдер мен Үкімет әрбір өңір үшін дәл осындай Инфрақұрылымдық даму бағдарламасын қолға алуы керек.
Жергілік жерде инфрақұрылымды жаңғыртуға байланысты талайдан бері қордаланған мәселелер бар.
Үкімет «Самұрық-Қазына» қорымен бірлесіп, мынадай ауқымды жобаларды жүзеге асыруға кірісуі қажет.
Алматыдағы 2-ші жылу электр орталығының аумағында булы газ қондырғысын салу, 3-ші жылу электр орталығын жаңғырту және 1-ші жылу электр орталығын кеңейту керек.
Оңтүстік өңірде 1000 мегаватт энергия өндіретін жаңа қуат көздерін іске қосу қажет.
Алматы қаласы мен Алматы облысындағы кабель желілері жаңғыртылуға тиіс.
Бұл жобаларға салынатын инвестицияның жалпы көлемі бір триллион теңгеден асады.
Біз стратегиялық инвесторларымызбен бірлесіп, еліміздің түрлі өңірінде шамамен 2400 мегаваттық жаңғыртылатын қуат көзін іске қосамыз.
Еліміздегі экология мәселесі басты назарда болуға тиіс.
Әсіресе, ауаның тазалығы айрықша маңызды.
Сондықтан, мейлінше ластанған 10 қаланы орта мерзімді кезеңде газға немесе баламалы қуат көздеріне көшірген жөн.
Биыл батыс өңірлерін газбен қамтамасыз ету ісін жақсарту үшін жалпы сомасы 700 миллиард теңге болатын үш жоба бойынша жұмыс басталады.
Бұл – Қашағандағы газ өңдеу зауытының және «Мақат-Солтүстік Кавказ» магистралды газ құбырының құрылысы, сондай-ақ, «Бейнеу-Жаңаөзен» магистралды газ құбырын жаңғырту жұмысы.
Тағы бір маңызды мәселе бар.
Біріккен Ұлттар Ұйымы алдағы он жылдың ішінде жаһандық деңгейде су ресурсының тапшылығы болады деп болжам жасап отыр.
2030 жылға қарай су тапшылығының көлемі 40 пайызға жетуі мүмкін.
Сондықтан, біз жаңа технологиялар мен цифрландыру арқылы суды үнемдеуге көшуіміз керек.
Су тапшылығын жоюдың басқа жолы жоқ. Бұл – аса маңызды міндет.
Үкімет су пайдалануды реттеу және оны үнемдеу технологиясын енгізу жұмысын ынталандыру үшін нақты шешімдер әзірлеуге тиіс.
Су нысандарының экожүйесін сақтап, оны үнемді пайдалану үшін аса маңызды 120 каналды қайта жаңғыртуға кірісеміз.
Ақмола, Алматы, Батыс Қазақстан, Жамбыл, Қызылорда, Түркістан облыстарында жаңадан 9 су қоймасы салынады.
Бұл – ауқымды жоба. Бірақ, біздің қолымызда қажетті ресурстың бәрі бар.
Атырау және Маңғыстау облыстарының аудандарын ауыз сумен қамтамасыз ету үшін «Астрахан-Маңғыстау» магистралды су құбыры жаңғыртылады және Кендірлі кентінде су тұщытатын жаңа зауыт салынады.
Жалпы, ондаған жылдар бойы қомақты қаржы бөлінгеніне қарамастан, ауыз су мәселесі әлі шешімін тапқан жоқ.
Сондықтан, Өңірлерді дамытудың ұлттық жобасы аясында бес жыл ішінде халықтың 100 пайызын таза ауыз сумен қамтамасыз етуді тапсырамын.
Бұл – Үкіметтің алдында тұрған басты міндет.
Мен тағы бір маңызды мәселеге арнайы тоқталғым келеді. Дүние жүзі өнеркәсіп пен экономиканы экологиялық тазартуға бет бұрды.
Қазір бұл – әншейін сөз емес, салық, баж және техникалық реттеу шаралары сияқты нақты шешімдер. Біз одан тыс қала алмаймыз. Мұндай шешімдер экспорт, инвестиция және технология трансферті арқылы елімізге тікелей әсер етеді.
Шын мәнінде, бұл – Қазақстанның орнықты дамуы мәселесі. Сондықтан мен 2060 жылға қарай көміртегінен арылу міндетін жүктеп отырмын.
Бұл бағытта өте байыппен жұмыс істеу керек. Кең-байтақ еліміздің тұрғындар саны да, экономикасы да өсіп келеді. Өсім сапалы болу үшін қуат көздері қажет.
Көмір дәуірі біртіндеп келмеске кетіп бара жатқан заманда жаңғыртылатын энергияға қоса, біз сенімді базалық қуат көздерін ойластыруға тиіспіз.
Қазақстанда 2030 жылға қарай электр қуатының тапшылығы пайда болады.
Әлемдік тәжірибеге қарасақ, мұның ең оңтайлы шешімі – бейбіт атом. Бұл – күрделі мәселе. Сондықтан қауесетке сеніп, эмоцияға берілмей, оны барынша тиімді шешуіміз керек.
Үкімет пен «Самұрық-Қазына» бір жылдың ішінде Қазақстанда қауіпсіз әрі экологиялық таза атом энергетикасын дамыту мүмкіндігін зерттеуге тиіс.
Бұл мәселеге инженерлік саланы дамыту және атом саласындағы білікті инженер мамандардың жаңа буынын қалыптастыру мүмкіндігі тұрғысынан да қарау қажет.
«Жасыл» сутегі өндірісі, жалпы сутегі энергетикасы – болашағы зор бағыттар.
Үкіметке осы мәселе бойынша да ұсыныс әзірлеуді тапсырамын.

V. ЕҢБЕК НАРЫҒЫНДА ТИІМДІ ЭКОЖҮЙЕ ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Пандемия еңбек нарығын едәуір өзгертті. Бұл – ең алдымен, қашықтан жұмыс істеу тәсілінің қарқынды дамуы.
Көптеген жаңа кәсіптер пайда болған, үдерістердің көпшілігі автоматтандырылып, цифрландырылып жатқан қазіргі кезде бұл үрдіс тың серпінге ие болуда.
Осындай жағдайда мамандықты жиі өзгерте білу және жаңа кәсіптерді игере алу арқылы ғана әркімнің бәсекеге қабілетті болуын қамтамасыз ете аламыз.
Сондықтан, бізге «Кәсіби біліктіліктер туралы» заң қажет. Бұл құжат біліктілікті тану мәселесін реттеп, жұмысшыларды өзінің қарым-қабілетін жетілдіруге ынталандыруы керек.
Жаппай цифрландыру үдерісі интернет-платформалар негізінде жұмыспен қамтудың жаңа үлгісін алып келді. Такси жүргізушілері, курьерлер және басқалар – осының жарқын мысалы.
Бұл сала әлеуметтік және медициналық сақтандыру, зейнетақымен қамту және салық салу тұрғысынан мемлекеттің қолғабыс етуіне мұқтаж болып отыр.
Біздің еңбек нарығымызға көші-қон үдерісі де зор ықпал етеді.
Қазақстан – еңбек мигранттарын қабылдау жағынан ТМД елдері ішінде екінші орында. Бұл саладағы проблемаларды дұрыс шешуіміз керек.
Үкімет Көші-қон саясатының жаңа тұжырымдамасын әзірлеуге тиіс. Онда шетелдерде жұмыс істеп жүрген өз азаматтарымыздың құқықтарын қорғау тәсілдері де көрініс тапқаны жөн.
Ел ішіндегі еңбек күшінің ұтқырлығы мәселесіне қатысты да жаңа ұстанымдар қажет.
Үкімет оңтүстіктен солтүстікке көшіп жатқан азаматтарға жәрдемақы бөлудің қолданыстағы тәсілдерін қайта қарауы керек.
Атап айтқанда, оны әкімдіктер арқылы ғана емес, оңтүстік өңірлерден адамдарды өз бетімен жалдайтын жұмыс берушілердің шығынын өтеу арқылы да беруге болады.
Өз бетінше бизнеспен айналысқысы келетіндердің де көшуіне жағдай жасаған жөн. Көшіп келген азаматтарға үй салу ғана емес, ауыл шаруашылығымен айналысу үшін де жер телімдерін беру мүмкіндігін пысықтау керек. Сондай-ақ, оларға мемлекеттік қолдау шаралары қолжетімді болуын қамтамасыз ету қажет.
Тағы бір мәселеге арнайы тоқталғым келеді.
Қазақстан – әлеуметтік мемлекет. Сондықтан, қиын жағдайға тап болған азаматтарға жан-жақты көмек көрсету – басты міндеттердің бірі.
Алайда, қоғамда патерналистік көңіл-күй және әлеуметтік масылдық үрдісі белең алуда.
Ел ішінде әлеуметтік бағдарламаларды әдейі жеке мүддесіне пайдаланатын азаматтар аз емес.
Мұндай адамдар кез-келген өркениетті елдегі сияқты заңның және бүкіл қоғамның алдында жауап беруі керек.
Осындай жағдайлар «мемлекеттен ала берсем» деген көзқарас қалыптастырды.
Ал, көмекке шынымен мұқтаж жандар, өкінішке қарай, әлеуметтік қолдау шараларынан тыс қалып жатыр.
Әрине, біздің еліміздің мүмкіндіктері зор, бірақ оның да шегі бар.
Ең бастысы, әлеуметтік жеңілдікке ие болсам деген орынсыз пиғыл адамды өз еңбегімен табыс табу қабілетінен айырады.
Мұндай жағымсыз өмір салты ұрпақ тәрбиесіне қазірдің өзінде кері әсер ете бастады.
Сондықтан, бізге түбегейлі өзгеріс керек.
Заң да, қоғам да, адамдардың сана-сезімі де өзгеруге тиіс.
Дайындалып жатқан Әлеуметтік кодексте осындай мәселелерге барынша назар аудару керек.

VI. САЯСИ ЖАҢҒЫРУ ЖӘНЕ АДАМ ҚҰҚЫҒЫН ҚОРҒАУ
Саяси жаңғыруды біртіндеп жүзеге асыру – мемлекетіміздің стратегиялық бағдарының басым міндетінің бірі.
Соңғы екі жылда біз бұл салада бірқатар елеулі өзгеріс жасай алдық. Митинг өткізу үшін алдын-ала ескерту қағидаты жазылған жаңа заң қабылданды, партиялардың Мәжіліске өту шегі 5 пайызға дейін төмендеді, сайлау бюллетеньдеріне «бәріне қарсымын» деген баған қосылды.
Осы және басқа да қадамдар қоғамда белсенді қолдау тапты.
Бұл бастамалар орнықты демократиялық даму бағдарымызды нығайтып, саяси жүйемізді сапалық тұрғыдан өзгертеді.
Сонымен бірге, азаматтарымызды мемлекет басқару ісіне барынша тартуға оң ықпал етеді.
Бірақ мұнымен шектелуге болмайды.
Біздің мақсатымыз – мемлекеттің тиімділігін, саяси үдерістің ашықтығы мен бәсекелестігін одан әрі арттыру.
Сондықтан саяси реформалар жалғасады.
Мемлекеттілігімізді нығайта түсу үшін барлық өзгерісті еліміздің өзіне тән ерекшелігін ескере отырып, біртіндеп жүзеге асырамыз.
Бұл – мықты, әділ әрі озық мемлекет құрудың бірден-бір дұрыс жолы.
Азаматтарымыз бұл ұстанымды қолдап отыр.
Ауыл әкімдерінің тікелей сайлауын енгізу аса маңызды қадам болды.
Бұл – менің былтырғы Жолдауымда айтылған саяси реформаның негізгі мәселесі. Осы шешім ауыл халқының, яғни қазақстандықтардың 40 пайыздан астамының мүддесіне тікелей ықпал етеді.
Біз дұрыс жолдамыз. 2024 жылы азаматтар пилоттық режімде аудан әкімдерін сайлау мүмкіндігіне ие болады.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесін одан әрі жаңғыртудың маңызды факторы – азаматтық мәдениетті дамыту.
Президент Әкімшілігі облыс әкімдіктерімен бірлесіп, ауылдық жерлердегі азаматтық бастамаларды қолдаудың тиімді тәсілдерін әзірлеуі керек.
Гранттық қаржыландыру жүйесін ауылдағы үкіметтік емес ұйымдардың сұранысына қарай бейімдеп, оны алудың жеңілдетілген режимін енгізу қажет.
Бұл ауылдық жердегі әлеуметтік белсенділікке тың серпін береді.
Сайлау тізіміндегі әйелдер мен жастар үшін 30 пайыздық квота туралы норманың енгізілуі партияларды барынша белсенді жұмыс істеуге, жаңа адамдар іздеп, өз қатарын жасартуға жетеледі.
Дегенмен, халық қалаулыларының түпкілікті құрамы жасақталғанда бұл квота сақталған жоқ.
Сондықтан, оның толыққанды әсері болуы үшін депутат мандатын бөлу кезінде осы квотаны міндетті түрде ескеру туралы норманы заң жүзінде бекіту керек.
Біз инклюзивті қоғам құрып жатырмыз. Ерекше қажеттілігі бар тұлғалар әзірге еліміздің қоғамдық-саяси өмірінде көп емес.
Квота бөлінетін азаматтар санатының тізімін кеңейтуді ұсынамын. Онда жастар мен әйелдерден бөлек, ерекше қажеттілігі бар азаматтарға да квота белгілеу керек.
Мен адам құқығын қорғау саласын әрдайым жеке дара бөліп қарайтынымды білесіздер. Біз соңғы екі жылда бұл бағытта едәуір ілгері бастық.
Биыл қаңтар айында мен Өлім жазасының күшін жоюға бағытталған Азаматтық және саяси құқықтар туралы Екінші Факультативтік Хаттаманы ратификациялау туралы заңға қол қойдым.
Енді Қылмыстық кодекстің нормаларын Екінші Факультативтік Хаттаманың ережелерімен үйлестіруіміз керек.
Тиісті заң жылдың соңына дейін қабылданады деп сенемін.
Осы жаздың басында менің Жарлығыма сәйкес Үкімет Адам құқығын қорғау жөніндегі кешенді жоспарды бекітті.
Осы маңызды құжат Қазақстанда адам құқығын қорғау жүйесін одан әрі жетілдіру үшін ұзақ мерзімді институттық негіз қалыптастырады.
Атап айтқанда, кешенді жоспар қабылданғаннан кейін гендерлік теңдікті қамтамасыз ету үшін белсенді жұмыс басталды. Осыған орай әйелдердің қоғамдағы экономикалық және саяси ұстанымын барынша қолдауды қамтамасыз еткен жөн. Бұл жұмысқа Президент Әкімшілігі жауапты.
Отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасына да өзгерістер енгізген жөн.
Құқық қорғау жүйесінде елеулі өзгерістер басталды.
2021 жылғы 1 шілдеден бастап әкімшілік әділет жүйесі жұмыс істей бастады. Бұл институт мемлекеттік аппарат пен азаматтардың өзара қарым-қатынасын жаңадан қалыптастырады.
Сот қызметінің заманауи үлгісі енгізіліп, артық сот үдерістері қысқартылуда.
Заңнамадағы барлық қайшылықтар мен көмескіліктер азаматтар мен бизнестің мүддесіне орай түсіндірілетіні заң жүзінде қамтамасыз етілді.
Үш буынды модель енгізілгеннен кейін қылмыстық процеске қатысушыларды қорғау күшейді. Осы жылдың басынан бері екі мыңнан астам азаматты қылмыстық жауапқа негізсіз тартуға жол берілген жоқ.
Прокурорлық қадағалаудың жеделдігі артты. Негізсіз шешімдердің 98 пайызы үш тәуліктің ішінде күшін жойды. Прокурорлардың айыптау актілерін дайындау жөніндегі құзыретін біртіндеп кеңейте беру қажет. Бұл қадам олардың жауапкершілігін арттырып, тергеу нәтижелеріне құқықтық баға беру тетіктерін нығайтады.
Ішкі істер органдары осы салаға тән емес бірқатар функциядан арылды. Учаскелік инспекторлардың мәртебесі артты. Олар құқықбұзушылықтардың алдын-алу саласында қосымша өкілеттікке ие болды.
Бірнеше өңірде полицияның сервистік моделі пилоттық режімде жұмыс істей бастады. Келесі кезең – оның ауқымын кеңейту. Бұл жұмыстың табысты болуы көбіне жергілікті билік органдарының осы үдеріске қатысуына байланысты болады. Олар жаңа өзгерістердің мән-маңызын түсініп, полицияға қолғабыс етуге тиіс.
Сонымен қатар, қылмыспен күресудің практикалық мәселелерін назардан тыс қалдырмау керек.
Алаяқтықтың көбеюіне байланысты азаматтардың наразылық білдіруі орынды. Бас прокуратура алаяқтыққа және қаржы пирамидаларына қарсы кешенді шаралар әзірлейтін болады.
Балаларға, соның ішінде ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларға қарсы жыныстық қылмыстардың алдын-алу және оның жолын кесу ерекше бақылауда болуға тиіс.
Өскелең ұрпақтың болашағына қауіп төндіретін тағы бір қатер – есірткі заттарының, соның ішінде синтетикалық есірткінің де таралуы. Құқық қорғау органдарына бұл қатердің азаматтар арасында, әсіресе жастардың ішінде таралуына барынша тосқауыл қоюды тапсырамын.
Сыбайлас жемқорлықпен тиімді күресті жалғастыру қажет. Құзырлы агенттік жыл соңына дейін орта мерзімді кезеңдегі іс-қимылымыздың бағдарламасын айқындайтын стратегиялық құжатты бекітуге ұсынуы керек.
Бұл ретте, «тұрмыстық сыбайлас жемқорлықты» жоюға айрықша назар аударған жөн.
Азаматтардың құқығын қорғағанда құқық қорғаушылардың, соның ішінде адвокаттардың құқығы туралы ұмытпаған жөн.
Олардың қызметінің қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, жұмысына кедергі келтіретін заңсыз әрекеттердің жолын кесу қажет.
Жоғарыда аталған шаралардың бәрі саяси жүйені және адам құқығын қорғау ісін жетілдіруге бағытталған стратегиялық бағдарымыздың құрамдас бөлігі саналады.

VII. ҰЛТТЫҢ ҰЙЫСУЫ – ОДАН ӘРІ ДАМУДЫҢ БАСТЫ ФАКТОРЫ
Қазір Қазақстан мүлде жаңа дәуірге қадам басты.
Соған сәйкес қоғамдық өмірдің барлық саласы түбегейлі өзгеруде.
Жаһанды тұрақсыздық жайлап, көптеген жаңа сын-қатер пайда болып жатқан кезде біз бағдарымызды бекемдеп, болашаққа көзқарасымызды айқындай түсуіміз қажет.
«Бірлігіміз – әралуандықта» деген басты қағидамыз ешқашан өзгермейді.
Сондықтан, этносаралық қатынастардың үйлесімді дамуы Қазақстанның мемлекеттік саясатының басты бағытының бірі болған, әрдайым солай болып қала береді.
Бұл – бекерге айтылған сөз емес. Мұндай ұстанымды қазақстандықтардың басым көпшілігі қолдайды.
Біздің азаматтарымыз үшін келісім мен толеранттылық – мәдениеттер мен тілдерді өзара тоғыстыратын өмірдің шынайы көрінісі, нақты болмысы.
Біз – Конституцияда айтылғандай, біртұтас халықпыз. Біздің нағыз күшіміз – осында. Біз пікір алуандығын қолдай отырып, радикализмнің кез-келген көрінісінің жолын кесеміз, мемлекеттік егемендігімізге, аумақтық тұтастығымызға қол сұғуға жол бермейміз.
Қоғамдағы бірлік пен келісімді көздің қарашығындай сақтауымыз керек.
Этносаралық және конфессияаралық қатынастың қаншалықты маңызды екенін барлық азаматымыз түсінуі қажет.
Біз қашанда алауыздыққа қарсы тұра білген елміз.
Адамды тіліне, ұлтына, нәсіліне қарап кемсітуге, біреудің намысына тиюге жол бермейміз, заң бойынша жауапқа тартамыз.
Конституцияға қайшы мұндай жауапсыз қадамдар еліміздің негізгі мүдделеріне зиян келтіреді.
Қазақ тілін дамыту мемлекеттік саясаттың басым бағытының бірі болып қала береді.
Бұл салада айтарлықтай нәтиже бар.
Қазақ тілі, шын мәнінде, білім мен ғылымның, мәдениет пен іс жүргізудің тіліне айналуда.
Жалпы, мемлекеттік тілді қолдану аясы кеңейіп келеді.
Бұл – заңды құбылыс, өмірдің басты үрдісі.
Сондықтан, қазақ тілінің өрісі тым шектеліп бара жатыр деуге негіз жоқ.
Атазаң бойынша Қазақстанда бір ғана мемлекеттік тіл бар. Бұл – қазақ тілі.
Орыс тілі ресми тіл мәртебесіне ие. Біздің заңнамаға сәйкес, оның қолданылуын шектеуге болмайды.
Болашағын Отанымызбен байланыстыратын әрбір азамат қазақ тілін үйренуге ден қоюға тиіс.
Бұл отаншылдықтың басты белгісі деуге болады.
Жастарымыз өзге тілдерді, соның ішінде орыс тілін жетік меңгерсе, бұдан еш ұтылмайды.
Қазақстан мен Ресей арасындағы шекара – әлемдегі ең ұзын шекара.
Орыс тілі – Біріккен Ұлттар Ұйымындағы ресми алты тілдің бірі.
Сондықтан, бұл мәселеге парасаттылықпен қарауымыз қажет.
Еліміз өркениетті диалог пен өзара сыйластық мәдениетін дәріптеуі керек.
Қазақстан халқы Ассамблеясының бұл саладағы рөлі айрықша.
Біз Отанымыз және барлық азаматымыз үшін жауапкершілікті сезінуіміз қажет.
Қоғамды ұйыстыру, ұлттық бірегейлікті нығайту ісінде еліміздің тарихи мұрасын және мәдени әлеуетін тиімді пайдалануға баса мән беріледі.
Бұл орайда Қазақстанның мүмкіндіктері зор, соның ішінде өзін халықаралық аренада тиімді таныта алады.
Дегенмен, бұл мәселеге қатысты саясатымызды қайта қарау қажет. Қазір мемлекет бюджет қаржысын оңды-солды иелене беретін белгілі бір қайраткерлердің ғана жобаларын қаржыландырып отыр. Бұл, әрине, түсініксіз жағдай.
Жас әрі дарынды мүсіншілер, суретшілер, театр қызметкерлері, музыканттар, қаламгерлер жаңа жанр түрлерін игеріп, ұдайы ізденіс үстінде жүреді. Сөйте тұра, олар елеусіз қалып, меценаттардың көмегімен ғана күн көреді. Шын мәнінде, Қазақстан мәдениеті сол жас дарындардың арқасында жаһандық деңгейде танылып жүрген жоқ па?!
Сондықтан Үкімет сарапшылармен бірлесіп, жыл соңына дейін жаңа мәдениетті және оның дарынды өкілдерін дәріптеуге бағытталған нақты шаралар жоспарын ұсынуға тиіс.
Креативті индустрияны қолдау қорын құру мүмкіндігін қарастырған жөн.
Халқымыз үшін зиялы қауымның орны қашанда ерекше.
Ұлт тағдыры сынға түскен сәтте көзі ашық азаматтар әрдайым көш бастаған.
Адасқанға жөн сілтеп, жастарға бағыт-бағдар берген. Ел ағалары бір ауыз сөзбен тентегін тыйып, тектісін төрге оздырған.
Біз қанымызға сіңген осы қасиеттен айрылмауымыз керек.
Қазір – ғаламтор дәуірі. Ондағы бей-берекет ақпарат тасқыны ұрпақтың санасын улап жатыр.
Бір сәттік танымалдықты көксейтін тамырсыз идеялар жаппай белең алуда.
Бұл – аса қатерлі үрдіс.
Дәл осы кезеңде ұлт зиялыларының ұстанымы және белсенділігі айрықша маңызды.
Зиялылардың еңбегі марапатымен емес, салиқалы сөзімен және нақты ісімен бағаланады.
Басты міндет – жалпы адамзатқа ортақ қастерлі құндылықтарды жастардың бойына сіңіру.
Отаншылдық, білімге құштарлық пен еңбекқорлық, бірлік пен жауапкершілік сияқты қасиеттер дәріптелуі керек.
Сондықтан, зиялы қауымды ел болашағына әсер ететін әрбір мәселеден шет қалмауға шақырамын.
Диалог пен азаматтық қатысу дәстүрін дамыту, ынтымақтастығымыз бен бірлігімізге негіз болатын озық құндылықтарды дәріптеу біз үшін маңызды.
Біз бірге болсақ қана, теңдессіз елдік бірегейлігімізді нығайта аламыз.
Тұңғыш Президентіміз Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев талай рет атап өткендей, этносаралық және конфессияаралық татулық – біздің баға жетпес байлығымыз.
Мемлекетіміздің болашағы үшін біз ішкі тұрақтылық пен жалпыұлттық бірлігімізді сақтап, нығайтуға міндеттіміз.

Құрметті отандастар!
Біздің жақын арадағы негізгі басымдықтарымыз – осындай.
Қазақстанның басты байлығы – Еліміздің азаматтары.
Сіздердің амандықтарыңыз – менің Президент қызметіндегі ең басты мақсатым әрі тілегім.
Сондықтан, менің келесі бастамаларым, ең алдымен, халқымыздың әл-ауқатын арттыруға арналады.

БІРІНШІ БАСТАМА
Ең төменгі жалақы деңгейін қайта қарайтын кез келді деп санаймын.
Бұл – бір жағынан аса маңызды макроиндикатор болса, екінші жағынан – әркімге түсінікті көрсеткіш.
Бізде ең төменгі жалақы мөлшері 2018 жылдан бері өскен жоқ.
Қоронавирусқа байланысты әлемдік дағдарыс тұрғындардың табысына кері әсер етті. Оның үстіне Қазақстан ең төменгі жалақы деңгейі бойынша ТМД-ның бірқатар елдерінен артта қалып қойды.
Сондықтан, 2022 жылғы 1 қаңтардан бастап ең төменгі жалақыны қазіргі 42,5 мың теңгеден 60 мың теңгеге дейін көтеру туралы шешім қабылдадым.
Бұл шара бір миллионнан астам адамға тікелей, ал бүкіл еңбеккерлерге жанама әсер етеді.
Сонымен бірге, көлемі бүгінде жария етіліп жүрген жалақының 30, тіпті кейде 40 пайызына дейін жететін «көлеңкелі» еңбекақы қорын азайтады.
Ең төменгі жалақы мөлшерін көбейту ішкі тұтынуды өсіріп, экономикаға оң әсер етеді. Сарапшылардың бағалауы бойынша, бұл Ішкі жалпы өнімді 1,5 пайызға арттырады.
Бұдан былай ең төменгі жалақыны салықтық, әлеуметтік және басқа да салаларда есептік көрсеткіш ретінде орынсыз пайдалануды қою керек.
Үкімет пен Парламенттен жыл соңына дейін қажетті өзгерістерді заңнамаға енгізіп, оның келесі жылы қаңтар айында күшіне енуін қамтамасыз етуді сұраймын.

ЕКІНШІ БАСТАМА
Қазақстанда 6,5 миллионнан астам адам жалданып жұмыс істейді. Мұны өздеріңіз жақсы білесіздер. Олардың негізгі табыс көзі – жалақы.
Бұл ретте, еңбекақы төлеу қорының өсімі соңғы 10 жылда кәсіпорын иелері табысының өсімінен 60 пайызға жуық қалып қойды. Осыған байланысты Үкімет бизнесті өз жұмысшыларының жалақысын көбейтуге ынталандыратын «ұтымды» шаралар әзірлейді.
Қызметкерлерінің еңбекақысын көбейткен жұмыс берушілерге реттелмелі сатып алу жүйесі аясында жеңілдіктер беріледі. Сондай-ақ, оларға мемлекет тарапынан белсенді қолдау көрсетілетін болады.

ҮШІНШІ БАСТАМА
Еңбекақы төлеу қорына түсетін салмақтың өзі барынша түсінікті әрі қарапайым болуы қажет.
Бұл, әсіресе, микро және шағын кәсіпкерлік саласында қатты сезіледі.
Мұндай бизнес үшін жиынтық салмақты 34 пайыздан 25 пайызға төмендете отырып, еңбекақы төлеу қорынан бірыңғай төлем енгізуді ұсынамын.
Бұл шара бизнесті мыңдаған қызметкерін «көлеңкеден шығаруға» ынталандырады. Сонда олар зейнетақы жүйесінің, әлеуметтік және медициналық сақтандыру жүйесінің толық қатысушысына айналады.
Бұл мәселеде науқаншылдыққа жол беруге болмайды. Бизнестің жұмысында іркілістер мен шығындар болмауы үшін тиісті төлем жүйесін даярлау қажет. Жаңа жүйе 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істей бастауға тиіс.

ТӨРТІНШІ БАСТАМА
2020 жылдан бастап 600 мыңнан астам педагог пен дәрігердің, әлеуметтік сала қызметкерінің жалақысы өсті.
Бірақ, бюджеттен қаржыланатын өзге сала азаматтары бұдан тыс қалды.
Бұлар – мәдениет қызметкерлері, мұрағатшылар, кітапханашылар, техникалық қызметкерлер, қорықшылар, көлік жүргізушілер және басқалар.
Сондықтан 2022 жылдан 2025 жылға дейін мемлекет осы санаттағы азаматтық қызметкерлердің жалақысын жыл сайын орта есеппен 20 пайызға өсіретін болады.
Тұтастай алғанда, тағы 600 мың отандасымыз бұл бастаманың игілігін көреді.

БЕСІНШІ БАСТАМА
Тұрғын үй азаматтарымыз үшін – қашанда басты мәселе.
«Баспана хит» және «7-20-25» сияқты тұрғын үй бағдарламаларының мерзімі таяу арада аяқталады.
Сонымен қатар, нарықтық ипотека ставкасы әлі де жоғары және жұрттың бәріне бірдей қолжетімді емес.
Осыған орай, бірыңғай тұрғын үй бағдарламасы әзірленетін болады.
Ұлттық даму институтына айналатын «Отбасы банкі» оның әкімшісі болып белгіленеді.
Банк алдында «бір терезе қағидаты» бойынша есеп жүргізіп, азаматтарға тұрғын үй бөлу міндеті тұр.
Мен бұған дейін зейнетақы жинағын мерзімінен бұрын пайдалану туралы бастаманың оң әсері туралы айттым.
Сондай-ақ, бұл қадам адамдардың жұмыс берушілерден еңбекақыны ашық төлеуді талап етуіне жол ашты.
Осы үрдісті қолдау үшін зейнетақы жинағының жеткілікті мөлшерінің шегінен асатын бөлігін тұрғын-үй сатып алу мақсатында «Отбасы банкіндегі» есепшотқа аударуға рұқсат беру қажет деп санаймын.
Сонымен қатар, бұл қадам жұрттың қаражат жинауды және оны сауатты жұмсауды дағдыға айналдыруына мүмкіндік береді.

Құрметті депутаттар!
Жетінші шақырылымдағы Парламент өзінің бірінші сессиясында 63 заң қабылдады.
Қос палата бірлесіп, елімізде жүйелі өзгерістер мен реформалар жасауға қажетті заңнамалық негіз қалыптастырды.
Бүгін Парламенттің кезекті сессиясы басталмақ.
Алдымызда көптеген маңызды міндет тұр.
Әрбір заң жобасының қыр-сырына терең үңіліп, оны сапалы дайындау керек.
Сіздер халықтың мүддесін қорғау үшін әрдайым табандылық танытуға тиіссіздер.
Әрбір шешім елдің сұранысын да, мемлекеттің мүмкіндігін де ескере отырып қабылдануы қажет.
Осы жауапты жұмыста сіздерге сәттілік тілеймін!

Қымбатты отандастар!
Біздің бағытымыз – белгілі, мақсатымыз – айқын.
Ең бастысы, сол мақсатқа жету үшін не істеу қажеттігін жақсы білеміз.
Нақты жоспар жасап, соны жүзеге асырып жатырмыз.
Біз қолға алған игі бастаманың бәрін соңына дейін жеткіземіз.
Кез-келген кедергіні еңсеріп, қиындықты жеңуге дайынбыз.
Мен Мемлекет басшысы ретінде халық үшін барлық күш-жігерімді жұмсай беремін.
Мемлекеттік қызметкерлер және бүкіл қоғам біртұтас ел ретінде алдымызда тұрған міндеттерді орындау үшін жұмылуға тиіс. Әйтпесе, ертең кеш қалуымыз мүмкін.
Себебі дүние жүзіндегі ахуал құбылмалы әрі түрлі сын-қатерлерге толы.
Меніңше Мемлекет басшысының бағдарына күмән келтіретіндер, жұмыс істеу қолынан келмейтіндер, ебін тауып орнында отыра беруді қалайтындар, Президенттің тапсырмаларын орындаудан жалтаратындар қызметтен кетуге тиіс.
Қазір біз ел дамуының шешуші кезеңіне қадам бастық.
Мемлекеттік аппарат біртұтас құрылым ретінде жұмыс істеуге міндетті. Солай болған жағдайда ғана біз көздеген мақсаттарымызға қол жеткіземіз.
Мықты мемлекет болу үшін ұлттың ұйыса білуі айрықша маңызды.
Шын мәнінде, ұйымдасқан ұтады.
«Ынтымақ жүрген жерде ырыс бірге жүреді» деп халқымыз бекер айтпаған.
Біздің күш-қуатымыз – берекелі бірлікте!
Ендеше, бірлігімізді бекемдеп, ел үшін еңбек етейік!
Қасиетті Отанымыз мәңгі жасай берсін!

2007ruskaz20 июля 2021 года депутат маслихата А.Баймышев согласно графика, утвержденного районным маслихатом, провел личный прием граждан в Степном сельском округе.
Ответив на вопросы, рассказал о депутатском контроле за капитальным ремонтом автодороги «Бадамша-Степное».

«Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзiн-өзi басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 21 бабына сәйкес
1. Депутат:
• сайлауға және мәслихат сессиясының төрағасы, мәслихат хатшысы, тексеру комиссиясының төрағасы, тұрақты комиссияның төрағасы немесе мүшесi болып сайлануға, мәслихаттың өзге де органдарына сайлануға;
• мәслихат сессиясы мен оның тұрақты комиссияларында және өзге де органдарда қарау үшiн мәселелер ұсынуға, оларды қарауға және шешiмдер қабылдауға қатысуға;
• алынып тасталды;
• өз округiнiң сайлаушыларымен, сондай-ақ өзге де жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарымен және ұйымдармен кездесулер мен жиналыстар өткiзуге;
• сессияда тиiстi мәслихат аумағында орналасқан жергiлiктi атқарушы орган мен ұйымдардың лауазымды адамдарының мәслихаттың құзыретiне жатқызылған мәселелер бойынша есептерiн тыңдау туралы ұсыныстар енгiзуге;
• тиiстi әкiмдiк отырыстарының жұмысына қатысуға;
• мәслихат пен оның органдары отырыстарының стенограммаларымен және хаттамаларымен танысуға;
• фракциялар мен депутаттық топтар түрiнде депутаттық бiрлестiктер құруға құқылы;
• Қазақстан Республикасының заңнамасында және мәслихат регламентiнде көзделген өзге де iс-әрекеттердi жүзеге асыруға құқылы.
2. Депутат:
• мәслихаттың және өзi құрамына сайланған оның органының жұмысына қатысуға;
• өз округi сайлаушыларымен тұрақты байланыс жасауға, оларға мәслихаттың жұмысы, оның тұрақты комиссиялары мен өзге де органдарының қызметi, мәслихат шешiмдерiнiң орындалуы туралы, сондай-ақ өзiнiң депутаттық қызметiнiң барысы туралы, жылына кемiнде бiр рет хабарлап отыруға, мәслихат шешiмдерiнiң орындалуын ұйымдастыруға және бақылау жасауға қатысуға;
• сайлаушылардың өзiне келiп түскен өтiнiштерiн қарауға, азаматтарды жеке қабылдауды ұдайы жүргiзуге;
• тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiсте тұруға мiндеттi.
3. Мәслихаттың әрбiр депутатына оның құқықтарының, ар-намысы мен абыройының қорғалуына кепiлдiк берiледi.
Мәслихат депутаты, қызметi мемлекеттiк құпиялармен байланысты ұйымдарды қоспағанда, депутаттық қызмет мәселелерi бойынша тиiстi мәслихат аумағында орналасқан мемлекеттiк органдарға, қоғамдық бiрлестiктер мен мемлекеттiк ұйымдарға кедергiсiз кiруге құқылы.
Мемлекеттiк органдардың, қоғамдық бiрлестiктердiң және мемлекеттiк ұйымдардың басшылары мен басқа да лауазымды адамдары мәслихат депутаттарын кiдiрiссiз қабылдауға және оларға жүктелген өкiлеттiктердi жүзеге асыруда қажеттi жәрдем беруге мiндеттi.

«Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзiн-өзi басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 20 бабына сәйкес
1. Мәслихат депутаты жалпы мемлекеттiк мүдделердi ескере отырып, тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстегi халықтың еркiн бiлдiредi.
2. Мәслихат депутатының өкiлеттiгi тиiстi аумақтық сайлау комиссиясы оны депутат ретiнде тiркеген кезден басталып, мәслихат өкiлеттiгi тоқтатылған кезден бастап тоқтайды.
3. Мәслихат депутатының өкiлеттiгi мынадай жағдайларда:
• депутат Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес депутаттық мiндеттердi орындаумен сыйымсыз лауазымға сайланса немесе тағайындалса;
• депутатты әрекетке қабiлетсiз немесе әрекет ету қабiлетi шектеулi деп тану туралы сот шешiмi заңды күшiне енсе;
• мәслихаттық өкiлеттiгi тоқтатылса;
• депутат қайтыс болған, депутатты хабар-ошарсыз кеткен деп тану туралы сот шешiмi не оны қайтыс болған деп жариялау туралы сот шешiмi заңды күшiне енген;
• ол Қазақстан Республикасының азаматтығынан тоқтатса;6) соттың депутатқа қатысты айыптау үкiмi заңды күшiне енсе;
• тиiстi әкiмшiлiк-аумақтық бөлiнiстен тысқары жерге тұрақты тұруға кетсе;
• депутаттың орнынан түсу туралы жеке өтiнiшiне байланысты;
• депутат өз мiндеттерiн жүйелi түрде орындамаса, оның iшiнде мәслихат сессиясының немесе құрамына өзi сайланған мәслихат органдарының отырыстарына дәлелдi себептерсiз қатарынан үш реттен артық қатыспаса, мерзiмiнен бұрын тоқтатылады.
4. Депутаттың өкiлеттiгiн мерзiмiнен бұрын тоқтату туралы шешiм аумақтық сайлау комиссиясының ұсынуы бойынша, қатысып отырған депутаттардың жалпы санының көпшiлiк даусымен мәслихат сессиясында қабылданады.
5. Алынып тасталды.
6. Өз қызметiн мемлекеттiк бюджет есебiнен ақы төленетiн тұрақты немесе басқа жұмыстан босатылған негiзде жүзеге асыратын мәслихат депутаттарының кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыруға, шаруашылық субъектiсiн басқаруға дербес қатысуға, педагогтiк, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметтi қоспағанда, ақы төленетiн басқа қызметпен айналысуға құқығы жоқ.

Қарғалы аудандық мәслихатының
2021 жылғы 14 қантардағы №6
шешімімен
бекітілді

Экономика, қаржы және бюджет
жөніндегі тұрақты комиссиясының
құрамын бекіту туралы

Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы № «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін–өзі басқару туралы» Заңының 12-бабына сәйкес, Қарғалы аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:
Аудандық мәслихаттың экономика, қаржы және бюджет жөніндегі тұрақты комиссиясының құрамына төмендегі депутаттар сайлансын:

  • Байменшина Алтынгуль Айнабековна
    комиссия төрағасы;
  • Сарина Даригуль Аскаровна
    комиссия мүшесі;
  • Балгазин Асан Болатович
    комиссия мүшесі.

р/с

Т.А.Ә

Лауазымы

Жұмыс телефон номері

1

Аманжолов Сапарбек Аралбайұлы

Мәслихат хатшысы

8(71342)22-2-91

2

Байсеупов Канат Асылханұлы

Аппарат басшысы

8(71342)23-2-14

3

Даухаренов Ертуган Эргасенұлы

Бөлім басшысы

8(71342)22-2-59

4

Темирбаева Светлана Кансултанқызы

Бас маман

8(71342)23-1-39

5

Кулекенова Бибигуль Ахметқызы

Бас маман

8(71342)23-1-39

6

Ершимова Асима Әділбекқызы

Жетекші маман

8(71342)22-2-59

amanzholov2Аманжолов Сапарбек Аралбайұлы 1972 жылы 22 маусымда Комсомол ауданы Псков ауылында туған. Білімі – жоғары.
Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе педагогикалық институтын «орыс тілі және әлем әдебиеті» мамандығы бойынша аяқтаған.
Еңбек жолын 1989 жылы «Псковский» кеңшарының құрылыс учаскесінің жұмысшысы болып бастады.
1994 жылы Әйтеке би ауданының Әйке орта мектебінің орыс тілі және әдебиеті пәнінің мұғалімі.
1997-1998 жж Ақтөбе қаласының №1 орта мектебінде мұғалім.
1998-1999 жж Қарғалы ауданы Приозерный орта мектебінде мұғалім.
1999 жылы Қарғалы ауданы Қосестек орта мектебінің директоры.
2006 жылы Қарғалы аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің бастығы.
2009 жылы Қарғалы ауданы әкімі аппаратының басшысы.
2012 жылы Қарғалы ауданы әкімінің орынбасары.
2013 жылы Қарғалы ауданы Кемпірсай ауылдық округінің әкімі.
2016 жылдан бастап «Нұр Отан» партиясы Қарғалы аудандық филиалы төрағасының бірінші орынбасары.
2021 ж. 14 қантар күні Қарғалы аудандық мәслихатының хатшысы болып сайланды.
Үйленген, баласы бар.

Қыркүйек

Т.А.Ж 6 7 8 15 16 17 21 22 23 28 29
1 С.Аманжолов х
2 Ш.Аманжол х
3 А. Байменшина х
4 А.Баймышев
х
5 А.Балгазин х
6 Ю.Баранов х
7 Т.Глуханькова х
8 А.Картбаева х
9 Ж.Мустафина х
10 Д.Сарина  х
11 Д.Черненко х

Қазан

Т.А.Ж 6 7 8 12 13 14 19 20 21 26 29
1 С.Аманжолов х
2 Ш.Аманжол х
3 А. Байменшина х
4 А.Баймышев х
5 А.Балгазин х
6 Ю.Баранов х
7 Т.Глуханькова х
8 А.Картбаева х
9 Ж.Мустафина х
10 Д.Сарина х
11 Д.Черненко х

Қараша

Т.А.Ж 4 5 9 10 11 17 18 19 24 25 29
1 С.Аманжолов х
2 Ш.Аманжол х
3 А. Байменшина х
4 А.Баймышев х
5 А.Балгазин х
6 Ю.Баранов х
7 Т.Глуханькова х
8 А.Картбаева х
9 Ж.Мустафина х
10 Д.Сарина х
11 Д.Черненко х

Желтоқсан

Т.А.Ж 2 7 8 9 10 14 15 22 23 24 27
1 С.Аманжолов х
2 Ш.Аманжол х
3 А. Байменшина х
4 А.Баймышев х
5 А.Балгазин х
6 Ю.Баранов х
7 Т.Глуханькова х
8 А.Картбаева х
9 Ж.Мустафина х
10 Д.Сарина х
11 Д.Черненко х

2021 жылдың IV тоқсанына арналған Қарғалы аудандық мәслихат хатшысының, мәслихат аппараты басшысының, мәслихат аппараты бөлім басшысының азаматтарды қабылдау кестесі

Азаматтарды  қабылдайтын  адамның  аты- жөні, тегі

Азаматтарды  қабылдайтын адамның  лауазымы

Азаматтарды  қабылдайтын

күні   мен  уақыты

   Байланыс  телефондары

Аманжолов Сапарбек Аралбаевич

Аудандық  мәслихатының  хатшысы

6,13,20,27 қазан
3,10,17,24 қараша
8,15,22,29 желтоқсан
сағат 16.00-17.00 дейін

22-2-91,

22-2-59

Байсеупов  Канат 

Асылханович

Аудандық  мәслихат  аппаратының  басшысы

5,12 ,19,26 қазан
2,9,16,23,30 қараша
7,14,21,28 желтоқсан
сағат 16.00-17.00 дейін

23-2-14

Даухаренов  Ертуган  Эргасенович

Аудандық  мәслихат  аппаратының  бөлім  басшысы

6,13,20,27 қазан
3,10,17,24 қараша
8,15,22,29 желтоқсан
сағат 16.00-17.00 дейін

22-2-59

Қарғалы аудандық мәслихатының
2021 жылғы 14 қантардағы №7
шешімімен
бекітілді

Әлеуметтік-мәдени даму, заңдылық құқық
тәртібі мәселелері және депутаттық
этика жөніндегі тұрақты комиссиясының
құрамын бекіту туралы

Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы №148-II «Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару және өзін–өзі басқару туралы» Заңының 12-бабына сәйкес, Қарғалы аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:
Әлеуметтік-мәдени даму, заңдылық құқық тәртібі мәселелері және депутаттық этика жөніндегі тұрақты комиссиясының құрамына төмендегі депутаттар сайлансын:

  • Мустафина Жанна Амантурлиевна
    комиссия төрағасы;
  • Глуханькова Татьяна Сермагамбетовна
    комиссия мүшесі;
  • Аманжол Шапағат Нұрболатұлы
    комиссия мүшесі;
  • Картбаева Айнұр Әуесханқызы
    комиссия мүшесі.

1. Жалпы ережелер

1. Қарғалы аудандық мәслихатының осы регламентi (бұдан әрi – регламент) «Қазақстан Республикасындағы жергiлiктi мемлекеттiк басқару және өзiн өзi басқару туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы №148 Заңының (бұдан әрi - Заң) 9-бабына сәйкес әзiрлендi және мәслихат сессияларын, оның органдарының отырыстарын өткiзу, оларға мәселелер енгiзу және қарау, мәслихат органдарын құру және сайлау, олардың қызметi туралы есептердi, халық алдында мәслихаттың атқарған жұмысы және оның тұрақты комиссияларының қызметi туралы есептердi тыңдау, депутаттардың сауалдарын қарау тәртiбiн, мәслихаттағы депутаттық бiрлестiктердiң өкiлеттiктерiн, қызметiн ұйымдастыруды, сондай-ақ дауыс беру, аппарат жұмысының тәртiбiн және басқа да рәсiмдiк және ұйымдастырушылық мәселелерiн белгiлейдi.
2. Мәслихат (жергiлiктi өкiлдi орган) – облыс халқы сайлайтын, халықтың еркiн бiлдiретiн және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оны iске асыру үшiн қажеттi шараларды айқындайтын және олардың жүзеге асырылуын бақылайтын сайланбалы орган. Мәслихат заңды тұлға құқығын иеленбейдi. Мәслихат 11 депутаттан тұрады.
3. Мәслихаттың қызметi Қазақстан Республикасының Конституциясымен, Заңмен және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтiк құқықтық актiлерiмен реттеледi.

2. Мәслихат сессияларын өткiзу тәртiбi

2.1. Мәслихат сессиялары

4. Мәслихат қызметiнiң негiзгi нысаны сессия болып табылады, онда Қазақстан Республикасының заңдары бойынша оның құзыретiне жатқызылған мәселелер шешiледi.
Егер мәслихаттың сессиясына мәслихат депутаттарының жалпы санының кемiнде үштен екiсi қатысса, ол заңды. Сессия жалпы отырыс нысанында өткiзiледi.
Мәслихаттың шешiмi бойынша сессия жұмысында мәслихат белгiлеген мерзiмге, бiрақ күнтiзбелiк он бес күннен аспайтын үзiлiс жариялануы мүмкiн. Сессияның ұзақтығын мәслихат айқындайды.
Мәслихаттың әрбiр отырысының алдында қатысып отырған депутаттарды тiркеу жүргiзiледi, оның нәтижесiн сессияның төрағасы отырыс басталардан бұрын жария етедi.
Мәслихаттың сессиясы, әдетте, ашық сипатта болады. Егер бұған қатысып отырған депутаттардың жалпы санының көпшiлiгi дауыс берсе, жабық сессияларды өткiзуге мәслихат сессиясы төрағасының немесе мәслихат сессиясына қатысып отырған депутаттар санының үштен бiр бөлiгiнiң ұсынысы бойынша жол берiледi.
5. Жаңадан сайланған Қарғалы аудандық мәслихатының бiрiншi сессиясын депутаттардың осы мәслихат үшiн белгiленген санының кемiнде төрттен үш бөлiгi болған кезде, мәслихат депутаттары тiркелген күннен бастап отыз күндiк мерзiмнен кешiктiрмей тиiстi аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы шақырады.
6. Мәслихаттың бiрiншi сессиясын сайлау комиссиясының төрағасы ашады және оны мәслихат сессиясының төрағасы сайланғанға дейiн жүргiзедi. Сайлау комиссиясының төрағасы депутаттарға сессия төрағасының кандидатурасын енгiзудi ұсынады, ол бойынша ашық дауыс беру жүргiзiледi. Депутаттардың жалпы санының көпшiлiк даусын жинаған кандидат сайланған болып есептеледi.
7. Мәслихаттың кезектi сессиясы жылына төрт реттен жиi шақырылмайды және оны мәслихат сессиясының төрағасы жүргiзедi.
8. Мәслихаттың кезектен тыс сессиясын осы мәслихатқа сайланған депутаттар санының кемiнде үштен бiрiнiң, сондай-ақ әкiмнiң ұсынысы бойынша мәслихат сессиясының төрағасы шақырады және жүргiзедi.
Кезектен тыс сессия оны өткiзу туралы шешiм қабылданған күннен бастап бес күндiк мерзiмнен кешiктiрiлмей шақырылады. Кезектен тыс сессияда оны шақыруға негiз болған мәселелер ғана қаралады.
9. Мәслихаттың хатшысы мәслихат сессиясын шақыру уақыты мен оның өткiзiлетiн орны, сондай-ақ сессияның қарауына енгiзiлетiн мәселелер туралы депутаттарға, халыққа және әкiмге сессияға кемiнде он күн қалғанда, ал кезектен тыс сессия шақырылған жағдайда, кемiнде үш күн бұрын хабарлайды.
Мәслихат хатшысы сессияның қарауына енгiзiлетiн мәселелер бойынша қажеттi материалдарды депутаттарға және әкiмге сессияға кемiнде бес күн қалғанда, ал кезектен тыс сессия шақырылған жағдайда, кемiнде үш күн бұрын табыс етедi.
10. Сессияның күн тәртiбiн мәслихат жұмысының перспективалы жоспарының, мәслихат хатшысы, мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен өзге де органдары, депутаттар топтары мен депутаттар, тиiстi аумақтың әкiмi ұсынған мәселелердiң негiзiнде сессияның төрағасы қалыптастырады.
Сессияның күн тәртiбiне ұсыныстарды сессияның төрағасына жергiлiктi қоғамдастықтың жиналыстары, қоғамдық ұйымдар ұсынуы мүмкiн.
Сессияның күн тәртiбiн талқылау барысында ол толықтырылуы және өзгертiлуi мүмкiн. Сессияның күн тәртiбiн бекiту туралы мәслихат шешiм қабылдайды.
Күн тәртiбi бойынша дауыс беру әрбiр мәселе бойынша жеке өткiзiледi. Егер мәселеге мәслихат депутаттарының көпшiлiгi дауыс берсе, ол күн тәртiбiне енгiзiлдi деп есептеледi.
11. Мәслихаттың қарауына жататын мәселелер бойынша сессияға аудан әкімі, селолық округ әкiмдерi жұмысы туралы ақпарат сессияда қаралатын ұйымдардың басшылары мен өзге де лауазымды адамдары шақырылады. Сессияларға сессия төрағасының және мәслихат хатшысының шақыруымен бұқаралық ақпарат құралдары, мемлекеттiк органдар мен қоғамдық бірлестік өкiлдерiнiң қатысуына жол берiледi.
12. Мәслихаттың отырысына шақырылған адамдар үшiн мәжiлiс залында арнайы орындар бөлiнедi. Шақырылған адамдардың мәслихат сессиясының жұмысына араласуына, мәслихат сессиясының шешiмдерiн қолдайтынын немесе қолдамайтынын бiлдiруiне жол берiлмейдi.
Шақырылған адам тәртiптi өрескел бұзған жағдайда, сессия төрағасының шешiмi немесе сессияға қатысып отырған депутаттардың көпшiлiгiнiң талабы бойынша мәжiлiс залынан шығарылуы мүмкiн.
13. Мәслихаттың отырыстары мәслихат айқындаған уақытта өткiзiледi.
Сессия төрағасы өз бастамасы бойынша немесе депутаттардың дәлелдi ұсыныстары бойынша үзiлiстер жариялай алады. Жалпы отырыстың соңында депутаттарға қысқа мәлiмдемелер немесе хабарламалар жасау үшiн уақыт берiледi, олар бойынша жарыссөз ашылмайды.
14. Мәслихат отырыстарында баяндамалар, қосымша баяндамалар, жарыссөзде сөйлеу үшiн және отырыстарды өткiзу тәртiбi бойынша, кандидатураларды талқылау, дауыс беру, анықтамалар мен сұрақтар үшiн сөз сөйлеу регламентiн мәслихат айқындайды. Баяндамашылар мен қосымша баяндамашыларға сұрақтарға жауап беру үшiн уақыт бөлiнедi. Егер сөз сөйлеушi бөлiнген уақыттан асып кетсе, сессия төрағасы оның сөзiн тоқтатады немесе отырысқа қатысып отырған депутаттардың көпшiлiгiнiң келiсiмiмен сөз сөйлеу уақытын ұзартады.
Мәслихат депутаты бiр мәселе бойынша екi реттен артық сөйлей алмайды. Жарыссөздердегi депутаттық сауалдар, түсiндiрме және сұрақтарға жауап беру үшiн сөйлеу сөз сөйлеу деп есептелмейдi. Сөйлеу құқығын басқа депутатқа беруге жол берiлмейдi.
Жарыссөз сессияға қатысып отырған депутаттардың көпшiлiгiнiң ашық дауыс беруiмен тоқтатылады. Жарыссөздi тоқтату туралы мәселе қойылған кезде, сессия төрағасы сөз сөйлеуге жазылған және сөйлеген депутаттардың саны туралы хабарлайды, кiмнiң сөз алуды талап ететiндiгiн анықтайды.
15. Отырысты өткiзу тәртiбi бойынша сөз депутатқа сөз сөйлеп тұрған адамның сөзi аяқталған соң кезектен тыс берiледi. Сессия төрағасы анықтама, депутаттық сауал, сұраққа жауап және талқыланып отырған мәселе бойынша түсiндiрме беру үшiн кезектен тыс сөз бере алады.
Баяндамашыларға сұрақтар жазбаша немесе ауызша түрде берiледi. Жазбаша сұрақтар сессия төрағасына берiледi және мәслихат отырысында жария етiледi.

2.2. Мәслихат актiлерiн қабылдау тәртiбi

16. Егер заңда өзгеше белгiленбесе, мәслихат өз құзыретiнiң мәселелерi бойынша мәслихат депутаттарының жалпы санының көпшiлiк дауысымен шешiмдер қабылдайды.
17. Шешiмдердiң жобалары сессия төрағасына немесе мәслихат хатшысына берiледi.
Сессияның төрағасы немесе мәслихаттың хатшысы қарауға қабылданған шешiмдердiң жобаларын барлық қажеттi материалдарымен бiрге тұрақты комиссияларға қарау және ұсыныстар дайындау үшiн жолдайды. Бiр мезгiлде тұрақты комиссиялардың бiрiне мәслихат актiсiнiң жобасы бойынша қорытынды, сессияға қосымша баяндама дайындау, қосымша ақпарат жинау және талдау жүргiзу жүктелуi мүмкiн.
Шешiмдердiң жобаларымен жұмыс iстеу және басқа да мәселелердi дайындау үшiн тұрақты комиссиялар жұмыс топтарын құра алады. Қажет болған жағдайда жұмыс тобының құрамына басқа тұрақты комиссиялардың депутаттары, мемлекеттік органдардың, мекемелердің, ұйымдардың, жергілікті өзін – өзі басқару органдарының өкілдері, азаматтар тартылуы мүмкiн. Жұмыс тобының жұмысына кез келген депутат қатыса алады.
Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жағдайларда, тиiстi атқарушы органның ұсынымы бойынша мәслихат онымен бiрлескен шешiм қабылдайды.
18. Мәслихаттың нормативтік құқықтық шешiмдерi Әдiлет министрлiгiнiң аумақтық органдарында мемлекеттiк тiркелуге және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген тәртiппен жариялануға тиiс.
19. Шешiмдердiң баламалы жобаларын мәслихат және оның органдары негiзгi жобамен бiрге қарайды. Сессияға мәселе дайындауға қатысушы тұрақты комиссиялар арасында келiспеушiлiктер болған жағдайда, комиссиялардың төрағалары және сессия төрағасы оларды жою бойынша шаралар қабылдайды, қалған келiспеушiлiктер мәслихаттың назарына жеткiзiледi.
20. Сессияда мәселенi қараған кезде баяндама, қажет болған жағдайда, тұрақты комиссиялардың, жұмыс топтары мен уақытша комиссиялардың қосымша баяндамалары тыңдалады.
Комиссияның баяндамасында жобаға енгiзiлген және қайтарылған ұсыныстар көрсетiледi, түзетулердi қабылдаудың немесе қайтарудың себептерi дәлелденедi.
Қосымша баяндаманың ережелерiмен немесе шешiмнiң жобасы бойынша қорытындылармен келiспейтiн тұрақты комиссиялар, комиссиялардың және жұмыс топтарының жекелеген мүшелерi өз пiкiрлерiн қаралатын мәселе бойынша жалпы жарыссөз басталғанға дейiн баяндай алады.
21. Шешiмнiң жобасын талқылау тармақтар бойынша жүргiзiледi. Жобаларға түзетулер ұсынылып отырған өзгерiстер немесе толықтырулар нақты тұжырымдалып, олардың шешiм жобасының мәтiнiндегi орны көрсетiлiп, жазбаша түрде берiледi. Осы талаптарды қанағаттандырмайтын түзетулер қарауға қабылданбайды.
22. Мәслихат сессиясы күн тәртiбiнiң әрбiр мәселесi бойынша шешiм қабылдайды. Бiр мәселе бойынша шешiмдердiң бiрнеше нұсқасы енгiзiлген жағдайда, олардың әрқайсысы сессияға қатысып отырған депутаттарға берiледi.
Мәслихаттың сессиясына мәслихаттың уақытша комиссиясы болып табылатын редакциялық комиссия қатысуға болады, яғни ол шешімдердің ұсынылған нұсқаларын қабылдау немесе қабылдамау туралы өз пікірін айтып және дәлелдей алады.
Шешiмдердiң енгiзiлген барлық жобалары дауысқа салынады. Жобалардың бiрi негiзге алынғаннан кейiн депутаттар оған түзетулер қабылдау рәсiмiне кiрiседi.
23. Мәслихат шешiмiнiң жобасына түзетулер болған жағдайда, дауыс беру мынадай ретпен жүзеге асыралады:
1) мәслихат шешiмiнiң ұсынылған (пысықталған) жобасы негiзге алынады, ол керi қайтарылған жағдайда, түзетулер бойынша одан әрi дауыс беру тоқтатылады;
2) негiзге алынған жобаға кiрмеген барлық түзетулер кезек бойынша дауысқа салынады;
3) сессия шешiмi қабылданған түзетулердi ескере отырып, тұтастай дауысқа салынады. Шешiмдердiң қабылданбаған жобалары және оларға түзетулер бойынша ағымдағы сессияда қайта дауыс беруге жол берiлмейдi.
24. Түзетулер жеке-жеке дауысқа салынады, оларға дауыс берудiң ретiн төрағалық етушi айқындайды. Өзара қарама-қайшы келетiн түзетулер бойынша дауыс беру алдында соңғысын төрағалық етушi оқиды. Түзету авторларының олардың мәнi бойынша түсiнiк берiп немесе оларды талқылаудан алып тастау туралы ұсыныспен сөз сөйлеуiне жол берiледi.
Мәслихат шешiмдерiне өзгерiстер оларды қабылдау үшiн белгiленген тәртiппен енгiзiледi.
Сессиялардың хаттамалары сессиядан кейiн бiр айдан кешiктiрiлмей басылып, заңнамада белгiленген тәртiппен сақталады.
25. Жоспарлардың, аумақтарды әлеуметтiк-экономикалық дамыту бағдарламаларының, олардың орындалуы туралы есептердiң, аумақты басқару схемаларының жобалары және мәслихат сессиясының қарауына шығарылатын басқа да мәселелер, сондай-ақ олар бойынша шешiмдердiң тиiстiлiгiне қарай келiсу бұрыштамалары қойылған, барлық қажеттi материалдары қоса берiлген қазақ және орыс тiлдерiндегi жобалары мәслихатқа кезектi сессияға дейiн үш апта бұрын ( кезектен тыс сессияға 10 күн бұрын) мәслихаттың тұрақты комиссияларының қарауына енгiзiледi.
26. Аудан бюджетінің жобасы мәслихаттың тұрақты комиссияларында қаралады. Мәслихат хатшысына бюджет жобасын қарау жөнінде депутаттық жұмыс тобын жасақтауына болады, яғни оның құрамына мәслихат аппаратының қызметкерлерін, жергілікті атқарушы органдарының өкілдерін қоса алады.
Тұрақты комиссиялар уақытша жұмыс тобының пiкiрiн ескере отырып, тиiстi негiздемелермен және есептермен тиiстi аумақ бюджетiнiң жобасы бойынша ұсыныстар әзiрлейдi және оларды ұсыныстарды жинау мен тиiстi аумақ бюджетiнiң жобасы бойынша қорытынды әзiрлеудi жүзеге асыратын бейiндi тұрақты комиссияға жiбередi.
Бюджеттiк жоспарлау жөнiндегi жергiлiктi уәкiлеттi орган сессия басталуынан кемiнде екi апта бұрын сессия төрағасына, мәслихаттың хатшысына барлық қажеттi материалдармен бiрге бюджет туралы шешiм жобасының түпкiлiктi нұсқасын ұсынады.
Аудандық бюджет облыстық мәслихат облыстық бюджетті бекіту туралы шешімге қол қойғаннан кейін екi апта мерзiмнен кешiктiрмей тиiстi мәслихаттың сессиясында бекiтiледi.
27. Мәслихаттың кезектi сессиясына тиiстi жылға арналған жергiлiктi бюджеттi нақтылауға қатысты жоспардан тыс мәселелер енгiзiлген жағдайда, материалдарды ұсыну бюджеттiк заңнамада көзделген мерзiмдерде жүзеге асырылады.
28. Тиiстi аумақтың бюджетi нақтыланған кезде, мәслихаттың кезектен тыс сессиясында оны шақыру туралы шешiм қабылданған күннен бастап екi күн iшiнде тұрақты (уақытша) комиссияларда бюджет жобасын қарау бойынша жұмыстар жүргiзiледi.
29. Мәслихатқа мемлекеттік органдардан және ұйымдардан (шешім әзірлеуші) шешім жобасы бойынша жолданған материалдар мыналарды қамтуы тиіс:
1) Аудан әкімі аппаратының заңгер функциясын атқаратын жоба әзірлеуші тұлғаның қатысуымен дайындалған ( аудан әкімдігінің бөлімдері және ауылдық округ әкімдерімен) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес нормативті құқықтық акті жобасының заң сараптамасы. Аудан әкімі аппаратының заңгер функциясын атқаратын тұлға сараптама өткеннен соң, нормативтік құқықтық актінің жобасын әзірлеушімен бірге парақтарды парафирлеуді жүргізіп, нормативтік құқықтық актінің жобасын ілеспе хатпен әрі қарай қарау үшін аудандық мәслихатқа жолдайды;
2) Заңның 21 бабының нормаларына сәйкес нормативтік құқықтық актілердің жобасын мүдделі мемлекеттік органдар мен ұйымдардың келісуі;
3) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген нормативтік құқықтық актілер жобасының ғылыми сараптамасы;
4) нормативтік құқықтық акті жобасы қазақ және орыс тілдеріндегі баспа және электрондық нұсқада екі көшірмесімен бірге;
5) Осы регламенттің 30 тармағының 1,2,3,4,5,6,7,8,9 тармақшаларында көрсетілген құжаттардың түпнұсқасы қағаз тасығышта;
30. Әзірлеуші орган аудандық мәслихатқа нормативтік құқықтық актінің жобасын мемлекеттік органдардың интранет – порталы арқылы жолдап (бұдан әрі - ИПГО) және келесі құжаттары мынадай форматта ұсынуы керек, *docx қазақ және орыс тілдерінде, мемлекеттік органның бірінші басшысының электрондық цифрлық қолтаңбасы қойылған құжаты, ал ол болмаған жағдайда – оның міндетін атқарушы тұлғаның құжаты.
1) нормативтік құқықтық актінің жобасы
2) егер де нормативтік құқықтық актіге өзгерістер мен толықтырулар енгізілген жағдайда ,нормативтік құқықтық актінің бұрынғы және жаңа редакциядағы салыстыру кестелерінің тиісті негіздемелеріне енгізілген өзгерістері (немесе) мен толықтырулары
3) егер нормативтік құқықтық акті жеке кәсіпкерлік субъектілерінің мүддесін қозғаса, Қазақстан Республикасының Ұлттық кәсіпкерлер палатасының және жеке кәсіпкерліктің аккредиттелген бірлестік субъектілерінің сараптама қорытындысы;
4) егер нормативтік құқықтық акті азаматтардың құқығын, бостандығын және міндеттерін қозғаған жағдайда, қоғамдық кеңестің ұсынымы;
5) егер нормативтік құқықтық актіге мемлекеттік органның бірінші басшысының міндетін атқарушы қол қоятын болса, міндетін жүктеу туралы құжат;
6) қабылданатын шешімнің толық қабылдану мақсаттары, міндеттері, негізгі ережелері және болжамды нәтижелері негіздемесімен шешім қабылдауға түсіндірме хат;
7) Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамалық актілерінде жүргізілуге көзделген тиісті сараптамалық қорытынды;
8) нормативтік құқықтық акті жобасын интернет – ресурста орналастыру туралы хабарлама ( скриншот)
9) нормативтік құқықтық акті жобасына баспа – релиз және баспа – релизді интернет – ресурста орналастырылғандығы туралы есеп
Осы регламенттің 30 тармағының 3,4,5,6,7,8,9 тармақшасындағы құжаттар аудандық мәслихатқа *pdf қазақ және орыс тілдеріндегі форматта жолдануы керек.
31. Мәслихат шешімдері ашық дауыс беру арқылы қабылданады. Жасырын дауыс беру күн тәртібінің кез келген мәселесі бойынша өткізіле алады, егер де депутаттардың жалпы санынан көпшілігі дауыс берген жағдайда.
Ашық дауыс беру басталмас бұрын сессия төрағасы дауысқа түскен ұсыныстардың санын көрсетеді, олардың мазмұнын оқиды, шешім қандай санымен қабылданатындығы туралы ескертеді.

3. Есептердi тыңдау тәртiбi

32. Мәслихат тиiстi аумақ әкiмiнiң есептерiн тыңдау жолымен тиiстi жергiлiктi бюджеттiң, аумақтарды дамыту бағдарламаларының орындалуын бақылауды жүзеге асырады.
33. Мәслихат «Әкiмдердiң мәслихаттар алдында есеп беруiн өткiзу туралы» Қазақстан Республикасы Президентiнiң 2006 жылғы 18 қаңтардағы №19 Жарлығына сәйкес сессияда тиiстi аумақ әкiмiнiң есебiн тыңдайды.
Әкiмнiң (оның мiндетiн атқарушы адамның) өзiне жүктелген функциялар мен мiндеттердi орындауы туралы есебi және ол бойынша шешiмнiң жобасы тиiстi сессиядан үш апта бұрын мәслихаттың тұрақты комиссияларының қарауына енгiзiледi.
Әкiм ұсынған аумақтарды дамыту жоспарларының, экономикалық және әлеуметтiк бағдарламаларының орындалуы, жергiлiктi бюджеттiң атқарылуы туралы есептердi мәслихаттың екi рет бекiтпеуi Заңның 24-бабына сәйкес әкiмге сенiмсiздiк бiлдiру туралы мәслихаттың мәселе қарауы үшiн негiз болып табылады.
34. Жылына кемінде 1 рет мәслихаттың кезекті сессияларында мәслихат хатшысының, тұрақты комиссиялар төрағаларының есебiн тыңдайды.
Мәслихат хатшысы жылына кемiнде бiр рет мәслихаттың кезектi сессияларында мәслихаттың қызметiн ұйымдастыру бойынша атқарылған жұмыс, депутаттардың сауалдары мен депутаттық өтiнiштердiң қаралу барысы, сайлаушылардың өтiнiштерi және олар бойынша қабылданған шаралар, мәслихаттың жергiлiктi өзiн өзi басқарудың өзге де органдарымен өзара iс-қимыл жасауы, мәслихат аппаратының қызметi туралы есеп бередi.
35. Мәслихат (депутаттар) жылына кемінде бір рет халық (сайлаушылар) алдында мәслихаттың атқарған жұмысы, оның тұрақты комиссияларының қызметі туралы есеп береді.

4. Депутаттардың сауалдарын қарау тәртiбi

36. Мәслихат депутаты мәслихат құзыретiне жатқызылған мәселелер бойынша ресми жазбаша сауалмен әкiмге, тиiстi аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы мен мүшесiне, прокурорға және орталық мемлекеттiк органдардың аумақтық бөлiмшелерiнiң, жергiлiктi бюджеттен қаржыландырылатын атқарушы органдардың лауазымды адамдарына жүгiнедi.
Прокурорға жолданған сауал қылмыстық қудалау функцияларын жүзеге асыруға байланысты мәселелерге қатысты бола алмайды.
37. Депутаттық сауал жазбаша түрде енгiзiледі, депутаттың (депутаттардың) қолы қойылған құжаттың көшірмесі/ сауал, яғни депутаттық сауалға түрткі болған себеп және мәслихаттың жалпы отырысында күн тәртiбiне енгiзiлген мәселелер қаралып болғаннан кейiн жария етуге жатады.
Сауалды жария ету үшiн бес минут шегiнде уақыт берiледi..
38. Депутат сауалында өзi сауал жолдаған нақты лауазымды адамды және күтетiн жауабының нысанын (ауызша немесе жазбаша) көрсетуге мiндеттi.
Депутаттық сауалды депутат сессия басталғанға дейін 2 (екі) жұмыс күнінен кешіктірмей ұсынады және сессия төрағасына, мәслихат хатшысына беріледі және сессияның күн тәртібіне енгізілген жағдайда сессияның жалпы отырысында қаралады, немесе сессия жұмысының соңында арнайы бөлінген уақытта қаралады. Мәслихат сессияның күн тәртібін өтініш берген сұраныстарға қарастырылған уақыт резервін айқындайды. Сессияда шешілуге тиіс басқа мәселелермен байланысты сауалдар күн тәртібіне енгізілмейді және төрағалық етуші оларды сессияда тиісті мәселе бойынша жарыссөздер басталғанға дейін жария етеді. Сауалдар сессияның хаттамасына тіркеледі.
Мәслихат аппараты сауал жария етілген кезден бастап 5 күн мерзім ішінде сауалды тиісті мемлекеттік органның лауазымды адамына жолдайды және сауалдың көшірмесін қол қойған депутатқа немесе депутаттарға ұсынады.
39. Сауалдарды енгiзген депутаттар сессияның күн тәртiбi бекiтiлгенге дейiн оларды керi қайтарып ала алады. Күн тәртiбi бекiтiлгеннен кейiн сауалды қараудан алып тастау мәслихаттың шешiмi бойынша жүзеге асырылады.
40. Депутаттық сауалға жауап бiр айдан кешiктiрiлмейтiн мерзiмде жазбаша нысанда берiлуi тиiс.
Депутат сауалға берiлген жауап бойынша өз пiкiрiн бiлдiруге құқылы.

5. Мәслихаттың лауазымды адамдары, тұрақты комиссиялары және өзге де органдары, мәслихаттың депутаттық бiрлестiктерi

5.1. Мәслихат сессиясының төрағасы

41. Мәслихаттың кезектi сессиясының төрағасы мәслихаттың алдыңғы сессиясында оның депутаттарының арасынан ашық дауыспен сайланады.
Кандидатураларды енгiзгеннен кейiн мәслихат депутаттары ашық дауыс берудi жүргiзедi.
Егер кандидатқа депутаттардың жалпы санының көпшiлiгi дауыс берсе, ол сайланды деп есептеледi.
Мәслихат депутаты күнтiзбелiк бiр жыл iшiнде мәслихат сессиясының төрағасы болып екi реттен артық сайлана алмайды.
Сессияның төрағасы болмаған жағдайда оның өкiлеттiгiн мәслихат хатшысы жүзеге асырады.
42. Мәслихат сессиясының төрағасы:
1) мәслихат сессиясын шақыру туралы шешiм қабылдайды;
2) мәслихат сессиясын дайындауға басшылық жасауды жүзеге асырады, сессияның күн тәртiбiн қалыптастырады;
3) мәслихат сессиясының отырыстарын жүргiзедi, мәслихат регламентiнiң сақталуын қамтамасыз етедi;
4) мәслихаттың сессиясында қабылданған немесе бекiтiлген мәслихат шешiмдерiне, хаттамаларға, өзге де құжаттарға қол қояды.
Мәслихат сессиясының төрағасы өз функцияларын басқа жұмыстан босатылмаған негiзде жүзеге асырады.
43. Егер мәслихат сессиясында дауыс беру кезiнде депутаттардың дауысы тең бөлiнген жағдайда, мәслихат сессиясының төрағасы шешушi дауыс құқығын пайдаланады.
5.2. Мәслихат хатшысы

44. Бiрiншi сессияда мәслихат депутаттар арасынан мәслихаттың хатшысын сайлайды, ол тұрақты негiзде жұмыс iстейтiн және мәслихатқа есеп беретiн лауазымды адам болып табылады. Мәслихат хатшысы мәслихат өкiлеттiгiнiң мерзiмiне сайланады.
Мәслихат хатшысы өкiлеттiктерiн Заңға және осы регламентке сәйкес жүзеге асырады.
45. Мәслихат хатшысының лауазымына кандидатураларды мәслихаттың депутаттары мәслихаттың сессиясында ұсынады. Ұсынылатын кандидатуралардың санына шек қойылмайды. Кандидаттар өздерiнiң алдағы қызметiнiң үлгi бағдарламаларымен таныстырады. Егер ашық немесе жасырын дауыс беру нәтижесiнде мәслихат депутаттарының жалпы санының көпшiлiк даусын алса, кандидат мәслихаттың хатшысы лауазымына сайланды деп есептеледi.
Егер мәслихат хатшысының лауазымына екiден көп кандидат ұсынылған болса және олардың бiрде-бiрi сайлану үшiн талап етiлетiн дауыс санын ала алмаса, неғұрлым көп дауыс алған екi кандидатура бойынша қайтадан дауыс беру жүргiзiледi.
Егер қайтадан дауыс беру кезiнде осы кандидаттардың бiрде-бiрi депутаттардың жалпы санының жартысынан астам даусын ала алмаса, қайтадан сайлау өткiзiледi.
46. Мәслихат хатшысының мәслихаттың тұрақты комиссияларының құрамына кiруге құқығы жоқ. Мәслихат хатшысының өкiлеттiктерi мерзiмiнен бұрын тоқтатылған жағдайда, жаңа хатшыны сайлау Заңда және осы регламентте белгiленген тәртiппен өткiзiледi.

5.3. Мәслихаттың тұрақты және уақытша комиссиялары

47. Мәслихат өз өкiлеттiгiнiң мерзiмiне бiрiншi сессияда депутаттар қатарынан мәслихаттың қарауына жататын мәселелердi алдын ала қарау және дайындау, оның шешiмдерiн жүзеге асыруға ықпал ету, өз құзыретi шегiнде бақылау функцияларын жүзеге асыру үшiн тұрақты комиссиялар құрады. Тұрақты комиссиялардың төрағалары мен мүшелерiн депутаттар арасынан ашық дауыс беру арқылы мәслихат сайлайды.
Әрбiр тұрақты комиссияның тiзбесi, саны және құрамы жеке-жеке дауысқа салынады. Олардың сандық және дербес құрамы сессия төрағасының, мәслихат хатшысының ұсынысы бойынша айқындалады.
Тұрақты комиссиялардың саны жетiден аспауға тиiс.
Мәслихаттардың тұрақты комиссиялары төрағаларының кандидатуралары тұрақты комиссиялардың отырыстарына шығарылады. Кандидатуралардың санына шек қойылмайды. Мәслихат отырысында төрағалардың кандидатураларын талқылау әр комиссия бойынша жеке-жеке өткiзiледi.
Тұрақты комиссиялар жұмыс топтарын құра алады.
48. Тұрақты комиссиялардың қызметiн ұйымдастыру, функциялары мен өкiлеттiктерi Заңмен айқындалады.
49. Мәслихаттың қарауына жатқызылған жекелеген мәселелердi сессияларда қарауға дайындау мақсатында мәслихат не мәслихаттың хатшысы уақытша комиссиялар құруға құқылы. Уақытша комиссиялардың құрамын, мiндеттерiн, өкiлеттiк мерзiмдерi мен құқықтарын оны құрған кезде мәслихат не мәслихаттың хатшысы айқындайды.
50. Тұрақты комиссиялар өз бастамасы немесе мәслихат шешiмi бойынша көпшiлiк тыңдаулар өткiзе алады.
Көпшiлiк тыңдаулар депутаттардың, атқарушы органдар, жергiлiктi өзiн өзi басқару органдары, ұйымдар, бұқаралық ақпарат құралдары өкiлдерiнiң, азаматтардың қатысуымен осы комиссиялардың кеңейтiлген отырыстары нысанында тұрақты комиссиялардың қарауына жатқызылған өте маңызды және қоғамдық маңызы бар мәселелердi талқылау мақсатында өткiзiледi.
Көпшiлiк тыңдаулар өткiзу үшiн депутаттар қатарынан жұмыс тобы құрылады. Тыңдауларды дайындау үшiн өзге мемлекеттiк органдар мен ұйымдардың мамандары жұмылдырылуы мүмкiн.
Тұрақты комиссия алда болатын көпшiлiк тыңдаулардың тақырыбын бұқаралық ақпарат құралдары арқылы халықтың назарына жеткiзедi.
Көпшiлiк тыңдауларға тұрақты комиссия мүдделi мемлекеттiк органдардың, жұртшылықтың, бұқаралық ақпарат құралдарының өкiлдерiн шақырады. Көпшiлiк тыңдауларда мәслихаттың басқа тұрақты комиссияларының депутаттары қатыса алады.
51. Аудан әкімдігі, құрылымдық бөлімшелері және ведомстволық бағынысты ұйымдары, ауылдық округ әкімдері , орталық мемлекеттік органдардың аумақтық бөлімшелерінің басшылары мен лауазымды тұлғалар, атқарушы органдар мен басқа ұйымдар белгіленген тәртіп бойынша көрсетілген уақытта аудандық мәслихаттың тұрақты комиссиясына өздерінің құзіреттеріндегі мәселе бойынша қазақ және орыс тілдерінде қағаз нұсқасында 12 данада парафирлеуді жүргізумен, сондай-ақ электрондық тасымалдағышта сапалы ақпарат ұсынуы қажет.
52. Қаралатын мәселелер «Мемлекеттiк құпиялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес мемлекеттiк немесе қызметтiк құпияға жатқызылған жағдайларды қоспағанда, тұрақты комиссиялардың отырыстары, әдетте, ашық болады.
Тұрақты комиссиялардың отырыстары қажеттiлiгiне қарай шақырылады және егер отырысқа олардың құрамына кiретiн депутаттардың жалпы санының жартысынан астамы қатысса, заңды болып есептеледi.
Тұрақты комиссияның қаулысы комиссия мүшелерiнiң жалпы санының көпшiлiк дауысымен қабылданады.
Егер комиссияның отырысында дауыс беру кезiнде депутаттардың дауысы тең бөлiнген жағдайда, тұрақты комиссияның төрағасы шешушi дауыс құқығын пайдаланады.
Тұрақты комиссияның қаулысы мен отырыстың хаттамасына оның төрағасы қол қояды, ал бiрнеше тұрақты комиссияның бiрлескен отырысы өткiзiлген жағдайда, тиiстi комиссиялардың төрағалары қол қояды.

5.4. Мәслихаттың редакциялық және есеп комиссиялары

53. Мәслихат ашық дауыс беру арқылы депутаттар қатарынан құрамы тақ санды құрайтын есеп және редакциялық комиссияларын сайлай алады. Есеп және редакциялық комиссияларының құрамына мәслихат аппаратының және басқа мемлекеттік ұйымдардың қызметкерлері кіре алады.
54. Редакциялық комиссияның құрамы қаралатын мәселенiң ерекшелiгi, комиссия мүшелерiнiң мамандықтары, бiлiктiлiктерi мен жұмыс тәжiрибелерi ескерiле отырып қалыптастырылады.
Редакциялық комиссия кезектi сессияға да сайлануы мүмкiн.
55. Ашық дауыс беру барысында сессия төрағасы қажеттілігіне қарай есеп комиссиясының дауыс беру үрдісін ұйымдастыруға және оның қорытындысын шығаруға шешім шығара алады.
Есеп комиссиясы өз құрамынан төраға мен комиссия хатшысын сайлайды, оның шешiмдерi ашық дауыс беру арқылы көпшiлiк дауыспен қабылданады.
Ашық дауыс беру басталмас бұрын сессия төрағасы дауысқа түскен ұсыныстардың санын көрсетедi, олардың мазмұнын оқиды.
Жасырын дауыс берудiң уақыты мен орнын, оны өткiзудiң тәртiбiн есеп комиссиясы мәслихат регламентiнiң негiзiнде белгiлейдi және есеп комиссиясының төрағасы хабарлайды. Бюллетеньдер беру тiкелей дауыс беру алдында жүргiзiледi, олар есеп комиссиясы белгiлеген нысанда оның бақылауымен, отырысқа қатысып отырған депутаттардың санына тең мөлшерде жасалады және есеп комиссиясының төрағасы қол қояды. Белгiленген нысанға сәйкес келмейтiн бюллетеньдер санақта есепке алынбайды. Бюллетеньдер аудандық сайлау комиссиясының және учаскелік сайлау комиссияларының құрамын бекіту туралы аудандық мәслихаттың шешімі бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланғаннан кейін жойылады.
5.5. Мәслихаттардағы депутаттық бiрлестiктер

56. Мәслихат депутаттары саяси партиялардың фракциялары және өзге де қоғамдық бiрлестiктер, депутаттық топтар түрiнде депутаттық бiрлестiктер құра алады. Мәслихат хатшысы депутаттық бiрлестiктерге кiрмейдi. Депутаттың тек бiр ғана депутаттық фракцияда болуға құқығы бар.
57. Депутаттық фракциялар мен топтарды тiркеу мәслихат сессиясында жүзеге асырылады, келiп тiркелу тәртiбiмен жүргiзiледi және тек ақпараттық сипатта болады.
58. Депутаттық бiрлестiктердiң мүшелерi:
1) мәслихаттың күн тәртiбi, талқыланатын мәселелердi қарау тәртiбi және олардың мәнi бойынша ескертулер мен ұсыныстар енгiзуi;
2) мәслихат сайлайтын немесе тағайындайтын лауазымды адамдардың кандидатуралары бойынша пiкiрлерiн айтуы;
3) мәслихат шешiмдерiнiң жобаларына түзетулер ұсынуы;
4) депутаттық бiрлестiктiң қызметi үшiн қажеттi материалдар мен құжаттарды сұратуы мүмкiн.
59. Саяси партияның фракциясы өз қызметiнде саяси партияның басшы органдарымен өзара iс-қимыл жасайды, сондай-ақ саяси партияның қоғамдық қабылдау бөлмесiнiң жұмысына қатысады. Фракция мәслихаттың кемiнде бес депутатын бiрiктiруге тиiс. Депутаттық топтың құрамында мәслихаттың кемiнде бес депутаты болуға тиiс.

6. Қарғалы аудандық аумақтық сайлау комиссиясын және учаскелік сайлау комиссияларын қалыптастыру және сайлау тәртібі

60. Қарғалы аудандық аумақтық сайлау комиссиясын, учаскелік сайлау комиссияларын (бұдан әрі – сайлау комиссиялары) қалыптастыру және сайлау тәртібі, саяси партиялардың ұсынысы бойынша, ал олар болмаған жағдайда өзге де қоғамдық бірлестіктердің және жоғары тұрған сайлау комиссиялардың ұсыныстары бойынша аудандық мәслихат пен жүзеге асырылады.
Сайлау комиссияларды қалыптастыру үшін мәслихат хатшысы депутаттардан және аппарат қызметкерлерінің арасынан саяси партиялардан және басқа да қоғамдық бірлестіктерден, олардың құрылымдық бөлімшелерінен құрылатын сайлау комиссиялардын құрамына ұсынылған кандидатуралар туралы келіп түскен ұсыныстарды жинаумен айналысатын Жұмыс тобын (бұдан әрі – Жұмыс тобы) құрады.
Әрбір саяси партия (қоғамдық бірлестік) сайлау комиссиясының құрамына бір кандидатура ұсынуға құқылы. Саяси партия сайлау комиссиялардын құрамына оның мүшесі болып табылмайтын кандидатураларды ұсынуға құқылы.
Сайлау комиссиялардын мүшелерінің санынан (жетіден артық) асатын ұсыныстар түскен жағдайда, Жұмыс тобы әрбір депутат үшін саяси партия (қоғамдық бірлестік) көрсетіле отыра, ұсынылған кандидатура енгізілген дауыс беру бюллетенін дайындайды.
Көп дауыс санын алған кандидатура сайланған болып саналады.
Дауыс берудің нәтижелерін мәслихаттың сессиясы барысында депутаттардың арасынан құрылған, Есеп комиссиясының төрағасы жариялайды. Есеп комиссиясы құрамының саны және төрағасы сессияның өзімен анықталады.
Мәслихат айқындаған тұлғаның жаңа құрам қалыптастырылғаннан кейін жеті күн мерзімінен кешіктірмей шақыратын отырыста аудандық аумақтық сайлау комиссиясының төрағасы, орынбасары және хатшысы сайланады.
Төмен тұрған сайлау комиссияларының алғашқы отырысы олардың құрамының қалыптасуынан кейінгі жеті күн мерзімінен кешіктірмей жоғары тұрған тиісті сайлау комиссияларының төрағаларымен шақырылады.
Сайлау комиссияларының құрамы бұқаралық ақпарат құралдарында жарияланады.

7. Депутаттық әдеп

61. Мәслихат депутаттары:
1) бiр-бiрiне және мәслихат сессияларының, мәслихат комиссиялары мен оның жұмыс органдарының жұмысына қатысатын барлық басқа да тұлғаларға құрметпен қарауға тиiс;
2) өздерi сөз сөйлегенде дәлелсiз айыптауларды, мәслихат депутаттарының және басқа тұлғалардың ар-намысы мен абыройына нұқсан келтiретiн дөрекi, жәбiрлейтiн сөздердi қолданбауға тиiс;
3) заңсыз және зорлық-зомбылық әрекеттерге шақырмауға тиiс;
4) мәслихаттың, мәслихаттың тұрақты комиссияларының және өзге де органдарының қалыпты жұмыс iстеуiне кедергi келтiрмеуге тиiс;
5) сөйлеушiлердiң сөзiн бөлмеуге тиiс.
62. Көпшiлiк iс-шараларды өткiзген кезде бұқаралық ақпарат құралдарында сөз сөйлегенде, мемлекеттiк органдардың, лауазымды адамдар мен азаматтардың қызметiне пiкiр бiлдiргенде депутат дәлелденген, тексерiлген фактiлердi ғана пайдалануы тиiс.
63. Депутат мемлекеттiк органдармен және ұйымдармен, бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара қатынастарда өзiнiң депутаттық мәртебесiнiң артықшылығын жеке мүддесi үшiн пайдаланбауға тиiс.
64. Мәслихат депутаты өзiне депутаттық өкiлеттiгiн жүзеге асыру барысында белгiлi болған мәлiметтердi, егер бұл мәлiметтер сессиялардың, мәслихаттың тұрақты комиссиялары мен оның өзге де органдарының жабық отырыстарында қаралған мәселелерге қатысты болса, жария ете алмайды.
65. Мәслихат атынан өкiлдiк етуге арнайы өкiлеттiгi жоқ мәслихат депутаты мемлекеттiк органдармен және ұйымдармен тек қана өз атынан байланысқа түсе алады.
66. Мәслихат депутатына өз мiндеттерiн орындамағаны және (немесе) тиiсiнше орындамағаны, сондай-ақ мәслихат регламентiнде белгiленген депутаттық этика қағидаларын бұзғаны үшiн Заңның 21-бабына сәйкес жазалау шаралары қолданылуы мүмкiн.

8. Мәслихат аппаратының жұмысын ұйымдастыру

67. Мәслихат пен оның органдарының қызметiн ақпараттық-талдамалық, ұйымдық-құқықтық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету, депутаттарға өздерiнiң өкiлеттiктерiн жүзеге асыруға көмек көрсету үшiн мәслихат аппараты құрылады.
Мәслихат аппараты жергiлiктi бюджет есебiнен қамтылатын мемлекеттiк мекеме болып табылады.
Мәслихат аппараты туралы ереженi мәслихат бекiтедi.
68. Мәслихат Қазақстан Республикасының заңнамасында белгiленген штат саны мен бөлiнген қаражат лимитi шегiнде мәслихат аппаратының құрылымын бекiтедi, оны қамтуға және материалдық-техникалық қамтамасыз етуге арналған шығыстарды айқындайды. Мәслихат аппараты мемлекеттік қызметшілерінің штат саны тиісті мәслихат депутаттарының санына негізге алынып, бес депутатқа бір қызметкер қатынасында, бірақ бес адамнан кем болып белгіленеді деп көрсетілген.
69. Мәслихат аппаратының мемлекеттiк қызметшiлерiнiң қызметi Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
Мәслихаттың өкiлеттiк мерзiмi аяқталғанда, мәслихат өкiлеттiгi мерзiмiнен бұрын тоқтатылған және оның депутаттарының жаңа құрамы сайланған жағдайларда, мәслихат аппаратының мемлекеттiк қызметшiлерiнiң қызметi тоқтатылмайды.

I тоқсан

1. Қарғалы аудандық мәслихат хатшысының атқарылған жұмыстары бойынша есебі.

II тоқсан

1. Аудан әкімдігінің 2020 жылғы аудандық бюджеттің атқарылуы туралы есебі.
2. 2020 жылғы Әлімбет ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
3.2020 жылғы Ащылысай ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
4.2020 жылғы Бадамша ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
5. 2020 жылғы Велихов ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
6.2020 жылғы Желтау ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
7.2020 жылғы Кемпірсай ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
8.2020 жылғы Қосестек ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
9. 2020 жылғы Степной ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.

III тоқсан

1.. Өзіне жүктелген функциялар мен міндеттердің орындалуы туралы аудан әкімнің есебі.

IV тоқсан

1. 2022-2024 жылдарға арналған аудандық бюджетті бекіту .
2.Аудандық мәслихаттың экономика,қаржы және бюджет жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі.
3.Аудандық мәслихаттың әлеуметтік- мәдени даму,заңдылық, құқықтық тәртібі мәселелері және депутаттық этика жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі.
4.Аудандық мәслихаттың аграрлық мәселелері, экология және салалық даму жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі.

Қарғалы аудандық мәслихаттың
24 желтоқсандағы 2020 жылғы № 538
шешімімен бекітілгін

№241 сайлау учаскесі
Бадамша ауылы, Ә. Жангелдин көшесі, 7,
№ 2 Бадамша орта мектебі,
тел. 8(71342) 22-6-81
Коптенова Лайла Үсенханқызы-комиссия мүшесі

№243 сайлау учаскесі
Бадамша ауылы, Әйтеке би көшесі, 17б,
Бадамша орта мектебі 1,
тел. 8(71342) 22-0-34
Темірбаева Мәншүк Ғалымжанқызы-комиссия мүшесі

№246 сайлау учаскесі
Ащылысай ауылы, Б. Мамышұлы көшесі 43,
Ащылысай ауылдық клубы,
тел. 8(71342) 29-3-87
Бекібаева Айнагүл Мұхамбетқызы-комиссия мүшесі

№248 сайлау учаскесі
Бозтөбе ауылы, В. Жука көшесі 39,
Бозтөбе негізгі мектебі,
тел. 8(71342) 71-0-02
Ювакаева Алена Анатольевна-Комиссия мүшесі 

№249 сайлау учаскесі
Велиховка ауылы, Школьная көшесі, 13,
Велиховка негізгі мектебі,
тел. 8(71342) 26-3-86
Ковалева Ольга Николаевна-Комиссия мүшесі

№250 сайлау учаскесі
Ақжайық ауылы, Б. Мамушұлы көшесі, 55,
Ақжайық негізгі мектебі,
8 (71342)71-2-89
Келмағамбетова Рыстыгүл Сүндетқұлқызы

№255 сайлау учаскесі
Жосалы ауылы, Тың жер көшесі, 32,
орта мектеп-балабақша
тел. 8 (71342) 26-5-08
Мырзабулатова Жанат Мамытқызы

№241 сайлау учаскесі

Орталығы: Бадамша ауылы, Ә. Жангелдин көшесі, 7,
№ 2 Бадамша орта мектебі
тел. 8 (71342) 22-6-81
Комиссия мүшесі:
Коптенова Ләйла Үсенханқызы

№243 сайлау учаскесі

Орталығы: Бадамша ауылы, Әйтеке би көшесі, 17 б,
№ 1 Бадамша орта мектебі
тел. 8 (71342) 22-0-34
Комиссия мүшесі:
Темірбаева Мәншүк Ғалымжанқызы

№246 сайлау учаскесі

Орталығы: с. Ащылысай, ул. Б. Момышұлы 43,
ауылдық клубы
тел. 8 (71342) 29-3-87
Комиссия мүшесі:
Бекібаева Айнагүл Мұхамбетқызы

№248 сайлау учаскесі

Орталығы: Бозтөбе ауылы, В Жука көшесі 39,
негізгі мектеп
тел. 8 (71342) 71-0-02
Комиссия мүшесі:
Ювакаева Алена Анатольевна

№249 сайлау учаскесі

Орталығы: Велиховка ауылы, Мектеп көшесі 13,
негізгі мектеп
тел. 8 (71342) 26-3-86
Комиссия мүшесі:
Ковалева Ольга Николаевна

№250 сайлау учаскесі

Орталығы: чапаев ауылы, Б. Момышұлы көшесі 55,
негізгі мектеп
тел. 8 (71342) 71-2-89
Комиссия мүшесі:
Келмағамбетова Рыстыгүл Сүндетқалиқызы

№255 сайлау учаскесі

Орталығы: Жосалы ауылы, Тың жер көшесі 32,
орта мектеп-балабақша
тел. 8 (71342) 26-5-08
Комиссия мүшесі:
Мурзабулатова Жанат Мамытқызы

Қарғалы ауданының мәслихаты өз жұмысын Қазақстан Республикасының Конституциясы, Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы Заңына және мәслихат жұмысының регламентіне сәйкес жүргізеді.

Жолдау.
ҚР Президентінің халыққа Жолдауы жарияланған соң, Қарғалы аудандық мәслихатының депутаттары алғашқылар легінде аудан тұрғындарына бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілер арқылы түсіндіру жұмыстарын жүргізуді дәстүрге айналдырды. Барлық депутаттар осы жұмысқа толық қатысуда.
Біз заңнамамен берілген өкілеттіктерді тиімді пайдалана отырып, Қазақстан Республикасының Президенті Қ.К.Тоқаевтың жыл сайынғы Қазақстан халқына Жолдауындағы стратегияны қолдайтынымызды, депутаттық белсенділікті арттырып, атқарушы билікпен, ауылшаруашылығы кәсіпорындарының басшыларымен, бизнес құрылымдарымен бірлесіп, тұрғындардың әл-ауқатын арттыру үшін бар күшімізді салып жұмыс істейтіндігімізге сіздерді сендіргім келеді.

Сайлаулар.
Өздеріңіз куә болғандай, 2021 жылғы 10 қаңтарда Қазақстан Республикасының Мәжілісі және барлық деңгейдегі мәслихаттары депутаттарының кезекті сайлауы өткен болатын. Сайлау партиялық тізім бойынша өтті. Пропорционалды модель әлемдік демократиялық тәжірибеге толық сәйкес келеді, саяси жүйені нығайтуға, демократияны дамытуға ықпал етеді, саяси партиялардың қызметін жандандырады. Бұл жаңашылдықтар партияларға елдің саяси жүйесіндегі өз позицияларын нығайту үшін қосымша мүмкіндіктер берді.

Жалпы, аудандық мәслихаттың депутаттық корпусы 11 депутатты құрайды. Оның ішінде 9 депутат «Nur Otan» партиясынан, бір депутат «Ауыл» халықтық-демократиялық партиясынан және бір депутат «Ақжол» демократиялық партиясынан.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2020 жылғы 12 тамыздағы Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының депутаттарын сайлауы туралы Жарлығына сәйкес, Қарғалы аудандық мәслихатының депутаттары таңдаушылар ретінде қатысты.
Қазақстан Республикасының «Сайлау туралы» Конституциялық Заңының нормаларына сәйкес депутаттар және аудандық мәслихат аппараты сайлау комиссияларының шығып қалған мүшелерінің орнына аудандық сайлау комиссияларының құрамына өзгерістер енгізу жөніндегі жұмысты тұрақты негізде жүргізеді. Есепті кезеңде депутаттар Әлімбет, Степной және Бадамша ауылдық округтері әкімдерінің сайлауына қатысты.

Сессиялар.
Заңмен анықталғандай, мәслихат қызметінің негізгі нысаны сессия болып табылады, онда мәслихаттың құзыретіне жататын мәселелер шешіледі. Аудандық мәслихат депутаттары есепті кезеңде 14 сессия өткізді, атап айтсақ олар 4 кезекті және 10 кезектен тыс сессиялар. Депутаттар аудандық бюджетті нақтылауды 2020 жылы - 11 рет өткізді.
Барлық жүргізілген нақтылаулар, бірінші кезекте, үнемделген қаржыны қайта бөлумен және басым мәселелерді шешуге бағытталған қаражаттарға байланысты болды. Есепті жылы барлығы 135 шешім қабылданды, олардың 64-і нормативтік - құқықтық сипатқа ие болды және аудандық мәслихаттың қолданыстағы нормативтік - құқықтық актілеріне өзгерістер енгізуді ескере отырып, әділет органдарында тіркелді. Жалпы, қазіргі уақытта қолданыстағы нормативтік құқықтық актілер саны – 11.
Заңнаманы қарқынды дамытуға және жаңғыртуға байланысты, сондай-ақ бекітілген кестеге сәйкес тұрақты негізде жоба енгізуші органдармен бірлесіп мәслихаттың қолданыстағы нормативтік - құқықтық шешімдеріне мониторинг жүргізіледі, қолданыстағы актілерге тиісті өзгерістер мен толықтырулар уақтылы енгізіледі. Ауданның әлеуметтік - экономикалық даму мәселелері әрдайым басым болып, қала беретінін де атап өткен жөн.
Жалпы, аудандық мәслихаттың сессиясында бекітілген шешіміне сәйкес, Қарғалы аудандық мәслихатының 2020 жылға арналған жұмыс жоспары толық көлемде орындалды деп айтуға болады.

Постоянные комиссии районного маслихата.
Согласно действующему законодательству депутаты районного маслихата осуществляют свои полномочия также и через постоянные комиссии маслихата.
С начала работы шестого созыва, в Каргалинском районном маслихате осуществляют свою деятельность три постоянные комиссии. За истекший период комиссиями была проведена значительная работа, которая была акцентирована на реализации основных направлений государственной политики и непосредственно на связьс избирателями в сельских округах. Проведено двадцать три заседания. Были рассмотрены тридцать пять актуальных вопросов, в том числе11 вопросов по рассмотрению проектов решений по внесению изменений в бюджеты.По итогам заседаний материалы по бюджету направлялись на утверждение на сессию маслихата.
Районным маслихатом также практикуются проведение выездных заседаний. Все они проходят в расширенном формате, с обязательным участием жителей, членов местного сообщества, районного общественного совета, средств массовой информации и руководителей государственных организаций. Проведено четыре выездных заседаний постоянных комиссий.
Подробно я не буду останавливаться на работе каждой комиссии, так как председатели комиссий отчитались о своей работе на сессии маслихата в декабре месяце 2020 года.

Депутаттық бақылау.
Депутаттар аудандағы әлеуметтік нысандардың құрылысы мен жөнделуін үнемі бақылауда ұстайды. Ағымдағы жылы депутаттар Бадамша ауылындағы 70 орындық интернаты бар 300 орындық мектеп, дене шынықтыру - сауықтыру кешені, Бадамша ауылындағы 5 қабатты 60 пәтерлі тұрғын үй, Қос - Естек, Петропавл, Әлімбет ауылдарындағы әкімшілік ғимараттар құрылысы нысандарын аралады, сондай - ақ Бадамша ауылындағы көшелердің жарықтандырылуы мен басқа да нысандарға бақылау жүргізді.
Депутаттар жыл сайын басты мәселелердің бірі ретінде «Тұрғын үй қорының және әлеуметтік - мәдени мақсаттағы нысандардың жылу беру маусымына дайындығы туралы» сұрақты қарайды. Осы мәселені жан-жақты қарау мақсатында депутаттар Бадамша ауылындағы жылу-сумен жабдықтау нысандарын (№1 қазандық, үшінші көтерілімдегі сорғы станциясы), сондай-ақ ауылдық округтердегі әлеуметтік нысандарды аралады. Осылай аралаудың нәтижелері бойынша уәкілетті орган мен нысандардың басшыларына тиісті ұсынымдар берілді.
Депутаттар есепті кезеңде 32 нысанды аралады.

Мониторингтік топтар.
Елде короновирустың COVID-19 пандемиясына байланысты төтенше жағдай жарияланғаннан кейін, депутаттар аудандық жедел штаб пен мониторингтік топтардың қызметіне белсенді қатысты. Аудандық маслихат депутаттары мониторингтік топ құрамында кәсіпкерлер мен аудан тұрғындарына консультативтік – түсіндіру және тәжірибелік көмек көрсетті.
Депутаттар ауданда шектеу енгізу кезеңінде халықтың әрекет ету тәртібі, қандай да бір жағдайда өзін қалай ұстау керектігі, халықтың әртүрлі санаттарына әлеуметтік көмек алу тетіктері, үйде оқшаулау ережелері туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізді. Сауда нүктелеріне, дәріханаларға және басқа да маңызды нысандарға жүйелі түрде барып, бірінші кезекте қажетті азық - түлік бағаларына, өткізілетін дезинфекциялық іс - шараларға және санитарлық - эпидемиологиялық нормалардың сақталуына мониторинг жүргізді.
Аудандық мәслихат депутаттары мұқтаж отбасыларға азық - түлік пакеттері түрінде қайырымдылық көмектерін көрсетті, короновирусты емдеуге арналған қымбат дәрі - дәрмектер сатып алып, аудандық ауруханаға тапсырды.
Петропавл ауылында аудандық мәслихат депутаты Ж.Көлжанов біршама жұмысқа ұйытқы болып, бір топ кәсіпкерлермен, шаруа қожалық басшыларымен бірігіп, оттегі концентраторы аппаратын сатып алды. Бұл қымбат тұратын аппарат жергілікті дәрігерлік амбулаторияға тапсырылды. Сондай - ақ, амбулатория ұжымына ақшалай сыйлықтар берілді.

Азаматтарды жеке қабылдау және сайлаушылармен кездесулер.
Азаматтарды жеке қабылдау кестесі бұқаралық ақпарат құралдарында және аудандық мәслихаттың сайтында жарияланады. Депутаттар бекітілген кестеге сәйкес ауыл тұрғындарын қабылдады. Бірақ, көбінесе қабылдау кестеден тыс өтті, өйткені тұрғындардың мәселелеріне тез жауап беру қажет болды.
2020 жылы сайлаушылармен 9 кездесу және 34 азаматтарды жеке қабылдау өткізілді. Барлық мәселелер бойынша шаралар қабылданып, консультативтік және түсіндірме көмек көрсетілді. Негізінен, материалдық көмек көрсету, атаулы әлеуметтік көмек тағайындау, жұмысқа орналастыру, тұрғын үй бөлу, жолдарды жөндеу және тазалау, сумен қамтамасыз ету мәселелері бойынша өтініштер түсті.

Депутаттық сауалдар.
Сайлаушылардың мәселелерін шешу үшін депутаттық сауалдар, өтініштер, хаттар тиісті ұйымдарға жіберіледі. Есепті кезеңде 5 депутаттық сауал жолданды, қойылған мәселелер ішінара шешілді. Талдау нәтижелеріне сүйене отырып, депутаттық сауалдардың негізгі бөлігі әлеуметтік салаға, тұрғын үй беру және денсаулық сақтау мәселелеріне арналғанын атап өткен жөн.

Демеушілік және қайырымдылық көмектер.
Демеушілік және қайырымдылық көмекті жүзеге асыру үшін аудан депутаттарымен әр түрлі жұмыстар жүргізілуде. Мұқтаж отбасыларға көмек тетіктері қосылды және жұмыс істеуде. 2020 жылы депутаттар мынадай жұмыстар жүргізді:
- «Мектепке жол» акциясы аясында аз қамтылған отбасылардан шыққан он төрт оқушыға 310000 теңгеге мектеп костюмдері мен мектеп керек - жарақтары сатып алынды.
«Ағаш отырғыз» акциясы аясында Бадамша ауылының саябағында 85000 теңгеге жеміс ағаштары отырғызылды;
- «Қарттар күніне» орай зейнеткерлерге 195000 теңгеге азық – түлік жиынтықтары мен сыйлықтар табысталды;
–Ұлы Отан соғысындағы Жеңіс Күнін мерекелеуге тыл еңбеккерлеріне 185000 теңге сомасына азық – түлік жиынтықтары мен сыйлықтар берілді.
Жоғарыда атап өткенімдей, депутаттар ұйымдастыруымен Петропавл және Ш. Қалдаяқов ауылдарының амбулаторияларына жалпы құны 800000 теңге құрайтын сатып алынды:
Сонымен қатар, Петропавл, Ш.Қалдаяқов ауылының амбулаториясында жұмыс істейтін ұжымның 17 мүшесіне 155000 теңге көлемінде ақшалай сыйлық табыс етті;
- аудандық ауруханаға 195000 теңгеге COVID-19 және пневмонияны емдеу үшін қажетті дәрі–дәрмектер тапсырылды.
Жалпы, 2020 жыл бойынша демеушілік және қайырымдылық көмек - 1 925 000 теңгеге көрсетілді.

Депутаттардың жұмысын БАҚ-та жариялау.
Президент белгілеген мемлекеттік саясаттың бағытына сүйене отырып, аудандық мәслихаттың жұмысы бойынша депутаттардың бұқаралық ақпарат құралдарындағы, соның ішінде сайт пен әлеуметтік желілердегі қызметі туралы ақпараттық- жұмыстарын жүргізу мақсатында 82 материал жарияланды.

Қарғалы аудандық мәслихаты өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясы, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін–өзі басқару туралы» Заңына және басқа да өкілдік органдардың жұмысын реттейтін заңнамалық актілеріне сәйкес атқарады.
Мәслихаттың негізгі мақсаты халықтың қалауын білдіру, оларды жүзеге асыру шараларын айқындау, орындалуын бақылау,азаматтардың заңды мүдделерін және құқықтарын қамтамасыз ету.
Атқарушы органдар, барлық меншік нысандағы шаруашылық субъектілер, қоғамдық ұйымдармен өзара келісілген әрекеттерге сүйене отырып Қарғалы аудандық мәслихаты өз күшін келесі басымдылықтарды жүзеге асыруға бағыттайды:
- ауданның әлеуметтік- экономикалық даму деңгейін әрі қарай көтеру, өндіріске тиімділігі жоғары инновациялық технологияларды енгізу, шағын және орташа бизнес және жалпы кәсіпкерлікті қолдау;
- азаматтарға және ұйымдарға Қазақстан Республикасы Конституция нормаларын, мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерін орындауға көмек көрсету;
- мәслихаттың күнделікті жұмысында демократиялық принциптерді ұстану, депутаттар, тұрақты комиссиялар, мәслихат аппаратының нормошығармашылық жұмысының тиімділігін арттыру;
- аудандық бюджетті қалыптастыру,орындалу,бюджеттік қаражаттарды нысаналы қолдануын бақылауды жүзеге асыру;
- тұрғындарды қорғау және қолдау бойынша бағдарламаларды жүзеге асыру;
- ауданда заңдылықты және қоғамдық тәртіпті нығайту,өңір тұрғындарының құқықтарын және мүдделерін сенімді қорғау;
- қоршаған ортаны қорғау және сауықтыру бойынша бағдарламаларды жүзеге асыру және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану.
2020 жылы белгіленген іс-шараларды жүзеге асыруға келесі сұрақтар қаралу жоспарлануда:

Аудандық мәслихаттың сессияларында қаралатын сұрақтар

I тоқсан

1. Қарғалы аудандық мәслихат хатшысының атқарылған жұмыстары бойынша есебі туралы.

II тоқсан

1. Аудан әкімдігінің 2019 жылғы аудандық бюджеттің атқарылуы туралы есебі.
2.2019 жылғы Бадамша ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.
3. 2019 жылғы Желтау ауылдық округ бюджетінің атқарылуы туралы есебі.

III тоқсан

1.. Өзіне жүктелген функциялар мен міндеттердің орындалуы туралы аудан әкімі А. Қ.Жүсібалиевтың есебі туралы.

IV тоқсан

1. 2020-2022 жылдарға арналған аудандық бюджетті бекіту туралы.
2.Аудандық мәслихаттың экономика,қаржы және бюджет жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі туралы;
3.Аудандық мәслихаттың әлеуметтік- мәдени даму,заңдылық, құқықтық тәртібі мәселелері және депутаттық этика жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі туралы;
4. Аудандық мәслихаттың аграрлық мәселелері, экология және салалық даму жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі туралы.
Бұрын қабылданған шешімдердің орындалу барысы туралы ақпараттарды, сессияларда айтылған ұсыныстар мен сыни ескертулерді үнемі сессияларда қарауға енгізу. Сессия отырыстарында тұрақты комиссиялардың есептерін, депутаттық сауалдарды және басқа да жергілікті өкілді органдардың құзыретіне жататын сұрақтарды қарау. Қажеттілігі бойынша ауданның бюджетін нақтылау, оны орындау бойынша сұрақтары.

  • Көлжанов Жұмабек Қажарұлы
    №11 сайлау округінің депутаты, комиссия төрағасы;
  • Байменшина Алтынгуль Айнабековна
    №6 сайлау округі бойынша депутат, комиссия мушесі

1.Жалпы ережелер

1.Осы Қоғамдық кеңес туралы Ереже (бұдан әрі - Ереже) "Қоғамдық кеңестер туралы" 2015 жылғы 2 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 8-бабының 6-тармағына сәйкес әзірленіп және Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы № 1194 қаулысымен Қоғамдық кеңестер туралы үлгілік ереже болып бекітілген
(бұдан әрі – Үлгілік ереже ).
2.Қоғамдық кеңестер - жергілікті мемлекеттік басқару органдары өз құзыретіндегі мәселелер бойынша коммерциялық емес ұйымдармен, азаматтармен бірлесіп құратын консультациялық-кеңесші, бақылаушы органдар.
3. Мемлекеттік органдардың жанынан Заңда көзделгеннен өзгеше тәртіппен құрылатын консультативтік-кеңесші, бақылау органдары және коммерциялық емес ұйымдар "Қоғамдық кеңес" деген атауға ие бола алмайды және Заңда белгіленген өкілеттіктерді толық көлемде иелене алмайды.
4. Қоғамдық кеңестер өз қызметінде Конституцияны, оған сәйкес келетін заңдарды, Қазақстан Республикасы Президентінің, Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерін, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерін, сондай-ақ осы Үлгілік ережені басшылыққа алады және мынадай қағидаттар негізінде жүзеге асырады: қоғамдық негіздегі қызметі, автономдық, дербестік, жариялылық және олардың мүшелерін кезең – кезеңмен ротациялау.
5. Қоғамдық кеңестер арасындағы өзара іс-қимыл Заңда көзделген тәртіппен іске асырылады.
6.Қоғамдық бақылау субъектілерінің қоғамдық мониторинг, қоғамдық тыңдау, қоғамдық сараптама және мемлекеттік орган жұмысының нәтижелері туралы есепті тыңдау нысандарында жүзеге асырылатын, қоғамдық мүдделерді қорғауға бағытталған қызметі қоғамдық бақылау деп табылады. Қоғамдық бақылау:
1) Қазақстан Республикасының ақпаратқа қол жеткізу саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарына сәйкес қоғамдық бақылау объектісінің қызметі туралы ақпаратқа қол жеткізу;
2) Қоғамдық кеңес мүшелерінің және қоғамдық бақылау субъектілерінің мемлекеттік органның алқалы органдарының отырыстарына қатысуы;
3)мемлекеттік комиссиялардың құрамына қоғамдық кеңестердің мүшелерін қосу;
4) азаматтардың жеке немесе ұжымдық өтініштерін беру;
5) сұрау салулар беру
6) Қоғамдық кеңес айқындайтын, Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге де тәсілдер арқылы жүзеге асырылады.
7) Қоғамдық мониторинг- қоғамдық бақылау субъектілері тарапынан мемлекеттік органдардың қызметін байқауды білдіретін қоғамдық бақылау рәсімі.
8) Қоғамдық тыңдау - Заңның 5-бабы 1-тармағының 1), 5) және 6) тармақшаларында көзделген мәселелерді, сондай-ақ мемлекеттік органдардың қоғамдық маңызы бар шешімдерін олардың қоғамдық мүдделерге сәйкестігі мәселесі бойынша жария талқылау үшін жиналыс өткізу арқылы жүзеге асырылатын қоғамдық бақылау рәсімі
9) Қоғамдық сараптама – азаматтардың өмірі мен денсаулығы үшін қолайлы қоршаған ортаны сақтау, сондай-ақ жеке тұлғалардың, елді мекендердің және өндірістік объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге жағымсыз факторларды болғызбау жөніндегі қоғамдық мүдделерді сақтау тұрғысынан зерттеу, талдау және бағалау үшін арнайы білімді және (немесе) тәжірибені қоғамдық бақылау субъектілерінің пайдалануына негізделген қоғамдық бақылау рәсімі.
10)Мемлекеттік орган жұмысының нәтижелері туралы есепті тыңдау қоғамдық бақылау рәсімі болып табылады және Қоғамдық кеңестің отырысында Қазақстан Республикасының «Қоғамдық кеңестер туралы» Заңының 5-бабы 1-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көзделген мәселелер бойынша мемлекеттік органдар қызметінің нәтижелерін жария талқылауды білдіреді.

2. Қарғалы ауданының Қоғамдық кеңесін қалыптастыру

11.Қоғамдық кеңесті мемлекеттік органдардың өкілдерінен және
конкурстық негізде – коммерциялық емес ұйымдардың өкілдерінен, азаматтардан тұратын жұмыс тобы (бұдан әрі – жұмыс тобы) қалыптастырады.
12. Жұмыс тобының сандық құрамын Қарғалы аудандық мәслихатының хатшысы айқындайды.(бұдан әрі – жұмыс тобының басшысы)
1) Жұмыс тобының құрамында мемлекеттік органнан өкілдік ету жұмыс тобы мүшелерінің жалпы санының үштен бірінен аспайды.
2) Жұмыс тобының сандық құрамын жұмыс тобының басшысы өзі айқындайды.
3) Жұмыс тобының құрамында азаматтық қоғамнан өкілдік ету жұмыс тобы мүшелерінің жалпы санының кемінде үштен екі бөлігін құрайды және коммерциялық емес ұйымдардың, азаматтардың ұсыныстары негізінде қалыптастырылады.
13. Азаматтық қоғамнан жұмыс тобы мүшелерін іріктеу тәртібі, оны өткізу мерзімдері, құжаттар тізбесі, өкілеттіктер және жұмыс тобы қызметінің өзге де мәселелері Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен Үлгілік ереженің негізінде әзірленген Қоғамдық кеңес туралы ережеде айқындалады.
14.Мемлекеттік органдардың өкілдері және конкурстық негіздегі - коммерциялық емес ұйымдардың өкілдерінен , азаматтардың қатарынан Қоғамдық кеңестің жұмыс тобы құрамын қалыптастыру бойынша аудандық мәслихат хатшысының 2019 жылғы 01 ақпандағы №5 өкімі бекітілді.
15. Жұмыс тобы өз өкілеттілігін Қоғамдық кеңестің өкілеттілігінің мерзімі біткенде аяқтайды.
16. Жұмыс тобы қоғамдық кеңестерді мемлекеттік органдардың өкілдері және конкурстық негізде – коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері, азаматтар арасынан қалыптастырады .
17. Қоғамдық кеңес мүшелігіне кандидатураларды коммерциялық емес ұйымдар, азаматтар ұсынуы, оның ішінде өзін-өзі ұсынуы мүмкін.
18. Қоғамдық кеңес тәртібінің қалыптасуы Үлгілік ережеде айқындалады.
19. Қоғамдық кеңестің қалыптастырылған құрамы аудандық мәслихаттың шешімімен бекітіледі және бұқаралық ақпарат құралдарында жариялануға және (немесе) Қарғалы аудандық мәслихатының интернет-ресурсында орналастырылуға жатады.
20.Қарғалы ауданының Қоғамдық кеңесінің сандық құрамындағы 19 адамды жұмыс тобы айқындайды.
21. Қоғамдық кеңестің өкілеттілік мерзімі 3 жылды құрайды.

3. Қоғамдық кеңестің қызметін ұйымдастыру

22. Қоғамдық кеңестің бірінші отырысын аудандық мәслихаттың хатшысы ашады (бұдан әрі – жұмыс тобының басшысы), яғни ашық дауыспен төраға сайланады (Қоғамдық кеңестің төрағасы оның мүшелерінің арасынан сайланады , олар мемлекеттік қызметте жұмыс істемейтін белгілі қоғам қайраткерлері), хатшы және Қоғамдық кеңес төралқадағы барлық құрам.
23.Қоғамдық кеңес мүшелері қатарынан Қоғамдық кеңестің қызмет басымдықтарына байланысты комиссиялар қалыптастырады.
24.Қоғамдық кеңес отырысы қажеттілікке байланысты өткізіледі. Қоғамдық кеңестің жұмыс жоспары қажеттілік бойынша әзірленіп, қоғамдық кеңес отырысында бекітіледі.
25. Жұмыс тобының отырысы оның тізімдік құрамының үштен екісі қатысқан кезде заңды болып табылады.Қоғамдық кеңес мүшелерінің бейнеконференцбайланыс арқылы қатысуына рұқсат етіледі.
26. Қоғамдық кеңес төрағасы өз құзыреті шеңберінде:
1) Қоғамдық кеңестің қызметін ұйымдастырады;
2) осы Ережеге және отырыстың бекітілген күн тәртібіне сәйкес отырыста төрағалық етеді;
3) Қоғамдық кеңес мүшелерінен ұсыныстар келіп түсуіне қарай Қоғамдық кеңес шешімімен белгіленген тәртіппен кезектілік бойынша оларға сөз береді;
4) келіп түсуіне қарай Қоғамдық кеңес мүшелерінің ұсынысын дауыс беруге қояды;
5) дауыс беруді жүргізеді және оның нәтижелерін жариялайды;
6) Қоғамдық кеңес отырыстары хаттамаларының жүргізілуін бақылайды;
7) Қоғамдық кеңес атынан құжаттарға қол қояды;
8) Қоғамдық кеңес шешімдерін іске асыру бойынша қызметті үйлестіреді;
9) кеңесші дауыс құқығымен республикалық және жергілікті деңгейлердегі мемлекеттік органның отырыстарына қатысады;
10) өзі болмаған уақытта Қоғамдық кеңес төралқасының бір мүшесіне төрағаның міндетін атқару құқығын береді;
11) қажет болған жағдайда мемлекеттік органдардан Қоғамдық кеңестің отырыстарында қаралатын мәселелерге қатысты қосымша материалдарды сұратады.
Төраға өзі болмаған уақытта Қоғамдық кеңес төралқасының бір мүшесіне төрағаның міндетін атқару құқығын береді;
27. Қоғамдық кеңес хатшысы ұйымдастырушылық мәселелерді шешу, Қоғамдық кеңес отырыстарын дайындау және өткізу, Қоғамдық кеңестегі іс қағаздарды жүргізу, құжаттарды есепке алу және сақтау, сондай-ақ Қоғамдық кеңес шешімдерінің іске асырылу мерзімдерін бақылауды қамтамасыз етеді:
1) Қоғамдық кеңес отырысын өткізу күніне дейін үш жұмыс күнінен кешіктірмей, электрондық пошта арқылы оның мүшелеріне отырысты өткізу уақыты мен орны, қарауға енгізілетін мәселелер тізбесі туралы хабардар етеді;
2)Қоғамдық кеңес мүшелерін шешім қабылдау үшін қажетті материалдармен, құжаттармен және ақпаратпен қамтамасыз етеді;
3) Қоғамдық кеңес отырыстарын өткізуді ұйымдастырады;
4) Қоғамдық кеңес шешімдерінің жобаларын әзірлейді және Қоғамдық кеңестің барлық мүшелеріне үш жұмыс күні ішінде интернет-ресурс немесе электрондық пошта арқылы не қолма-қол жеткізеді;
5) Қоғамдық кеңестің қызметін қамтамасыз ету бойынша басқа да функцияларды жүзеге асырады.
6) Қоғамдық кеңестің қызметіне байланысты құжаттар электронды және (немесе) қағаз түрінде хатшыда сақталады және Қоғамдық кеңестің өкілеттілік мерзімі аяқталғаннан кейін Қоғамдық кеңестің қызметіне қатысты құжаттар аудандық мәслихатта сақтауға беріледі.
Хатшы болмаған кезде оның функциялары Қоғамдық кеңес отырысының хаттамалық шешімімен Қоғамдық кеңес мүшелерінің біреуіне жүктеледі.
28. Қоғамдық кеңестің мүшесі жазбаша нысанда өтініш беру арқылы өз қалауы бойынша оның құрамынан шыға алады.
29. Қоғамдық кеңес мүшесінің денсаулық жағдайына байланысты не өзге де негіздер бойынша оның жұмысына қатысуы мүмкін болмаған жағдайда Заңда айқындалған тәртіпте Қоғамдық кеңестің шешімі бойынша мүшеліктен мерзімінен бұрын босатылуы мүмкін.
30. Қоғамдық кеңес Заңның 9-бабының 1-тармағына сәйкес конкурс нәтижелері немесе мемлекеттік органның шешімі бойынша Қоғамдық кеңестің құрамына шыққан адамның қалған мерзіміне жаңа мүшені қосу туралы шешім қабылдайды.
31. Қоғамдық кеңес қызметіне басшылықты жүзеге асыру үшін оның отырыстары арасындағы кезеңде Қоғамдық кеңес төралқасы сайланады. Төралқаның құрамына Қоғамдық кеңестің төрағасы мен хатшысы, Қоғамдық кеңес комиссияларының төрағалары, жекелеген мүшелері кіреді. Қоғамдық кеңестің төралқасы Қоғамдық кеңес комиссияларының қызмет бағыттары бойынша жұмыстарды үйлестіреді, Қоғамдық кеңестің отырыстарын өткізуге дайындықты ұйымдастырады, Қоғамдық кеңестің қызметін ұйымдастырушылық және ақпараттық қолдауды қамтамасыз етеді.

4. Қоғамдық кеңестің отырыстарын өткізу тәртібі мен шарттары

32.Қоғамдық кеңестің негізгі жұмыс нысаны отырыстар болып табылады . Қоғамдық кеңестің отырысы ашық болып саналады.
33. Қоғамдық кеңестің отырысы Заңның 5 бабының 1 тармағында көрсетілген мәселелер бойынша өткізіледі.
34.Қажет болған жағдайларда Қоғамдық кеңестің отырысына оның шешімімен мемлекеттік органдардың, бұқаралық ақпарат құралдарының, ғылыми, кәсіптік және басқа да ұйымдардың өкілдері, сондай-ақ сарапшылар мен өзге де мамандар шақырылуы мүмкін.
35. Жұмыс тобының отырыстары өткізілгенге дейін кемінде бес жұмыс күні қалғанда хатшы жұмыс тобының мүшелерін оның өткізілу уақыты, орны, талқыланатын мәселелер туралы құлақтандырады.
36. Жұмыс тобының отырысы оның тізімдік құрамының үштен екісі қатысқан кезде заңды болып табылады.
37. Жұмыс тобының отырыстарын төраға жүргізеді.
38.Отырыстың күн тәртібі Қоғамдық кеңес төрағасының жұмыс жоспарына, төрағаның, комиссиялардың, төралқа және Қоғамдық кеңес мүшелерінің енгізетін сұрақтарының негізінде қалыптасады.
39. Отырысқа шақырылған тұлғалар отырыс залында арнайы орындарға отырғызылады. Қоғамдық кеңес отырысының жұмысына шақырылған тұлғалардың араласуына және Қоғамдық кеңестің ұсынымдарын мақұлдау немесе мақұлдамауды білдіруіне жол берілмейді.
40. Қоғамдық кеңестің отырысы хаттама түрінде рәсімделеді, оған төраға мен хатшы қол қояды.
41.Хаттамада тіркеледі:
1) отырыстың өтетін орны мен уақыты;
2) қатысушылар саны;
3) сөз сөйлеген лауазымды адамдардың тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда);
4) күн тәртібі, есеп пен баяндаманың мазмұны белгіленеді.
42. Қоғамдық кеңестің отырыстары ашық болып табылады.
43. Мәселелерді қарау нәтижелері бойынша Қоғамдық кеңес мемлекеттік органдардың қарауы міндетті болып табылатын ұсынымдарды қабылдайды.
44. Қоғамдық кеңестің шешімдері Қоғамдық кеңес отырысына қатысушылардың жалпы санының басым дауысымен қабылданады. Шешімдер хаттамамен рәсімделеді, оған Қоғамдық кеңестің төрағасы мен хатшысы қол қояды.
45. Қоғамдық кеңестің отырысында қаралатын мәселелер бойынша шешім қабылданған кезде Қоғамдық кеңестің әрбір мүшесі бір дауысқа ие болады. Тең дауыс санын жинаған жағдайда жұмыс тобы басшысының дауысы шешуші болып есептеледі.
46.Қоғамдық кеңестің отырыстарын өткізу шарттары мен тәртібі, сондай-ақ шешімдер қабылдау тәртібі осы Ережеде айқындалады.
47. Қоғамдық кеңестер өз қызметін жүзеге асыру кезінде бір-бірімен теңдік және әріптестік шарттарында өзара іс-қимыл жасайды.
48. Қажет болған жағдайда Қоғамдық кеңестің қызметін материалдық – техникалық жағынан қамтамасыз ету аудан әкімдігі жүзеге асырады.
49.Қоғамдық кеңес бұқаралық ақпарат құралдары және (немесе) аудан мәслихатынын интернет – ресурс арқылы халықты Қоғамдық кеңес жұмысының нәтижелері туралы жылына 2 реттен сиретпей ақпараттандырады.
50. Ақпарат аудан мәслихатынын интернет – ресурсында және (немесе)бұқаралық ақпарат құралдарында орналастырылып, жарияланады.
5. Қоғамдық кеңестің мақсаттары мен міндеттері
51.Азаматтық қоғамның қоғамдық маңызды мәселелер бойынша пікірін білдіру қоғамдық кеңестер қызметінің мақсаты болып табылады.
52. Қоғамдық кеңестің міндеттері болып табылады:
1) азаматтық қоғамның мүдделерін білдіру және жергілікті деңгейлерде шешімдерді талқылау мен қабылдау кезінде жұртшылықтың пікірін ескеру;
2) жергілікті атқарушы органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдарының азаматтық қоғаммен өзара іс-қимыл жасауын дамыту;
3) қоғамдық бақылауды ұйымдастыру мен жергілікті атқарушы органдар мен жергілікті өзін-өзі басқару органдары қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету.

6. Қоғамдық кеңестің өкілеттілігі

53.Қоғамдық кеңестің өкілеттіктеріне мыналар жатады:
1) бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламаларының жобаларын, стратегиялық жоспарлардың немесе Қарғалы ауданының аумағындағы дамыту бағдарламаларының жобаларын талқылау;
2) бюджеттік бағдарламалар әкімшісінің бюджеттік бағдарламаларын, стратегиялық жоспарларын немесе аумақтағы дамыту бағдарламаларын талқылау;
3) аудан әкімдігінің құрылымдық бөлімшелері басшыларының нысаналы индикаторларға қол жеткізуі туралы есептерін талқылау;
4) аудан әкімі және мемлекеттік органның бірінші басшысының атқарған жұмыстары туралы есебін тыңдау.
5)азаматтардың құқықтарына, бостандықтары мен міндеттеріне қатысты нормативтік құқықтық актілердің жобаларын әзірлеуге және талқылауға қатысу; жергілікті атқару органдарының нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын қоспағанда, сонымен қатар, әкімдердің тиісті аумақтарда карантин режимін енгізе отырып, карантиндік зоналарды белгілеу туралы ( жою) қабылданған шешімдерді көздейтін, карантинді белгілеу туралы (алып тастау) және (немесе) шектеу шаралары жағдайында, Қазақстан Республикасының ветеринария саласындағы заңнамада көрсетілген, сонымен қатар, табиғи және техногендік негіздегі төтенше жағдайлар оқиғасында хабарлама көзделген.
6) қызметтік әдеп нормаларының сақталуын қоса алғанда, мемлекеттік басқаруды жетілдіру және мемлекеттік аппараттың ашық жұмысын ұйымдастыру мәселелері бойынша жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін қарау;
7) Қазақстан Республикасының заңнамасын жетілдіру жөнінде ұсыныстар әзірлеу және оларды мемлекеттік органдарға енгізу;
8) қоғамдық бақылауды осы Заңда көзделген өзге де нысандарда жүзеге асыру;
9) Қоғамдық кеңес туралы ереженің жобасын оның бірінші отырысында талқылау және бекіту үшін мемлекеттік органға енгізу;
10) қызмет бағыттары бойынша комиссиялар құру жатады.
11) Жер қатынастары мәселесін үйлестіру бойынша Қазақстан Республикасының жер заңнамасына сәйкес жергілікті мемлекеттік басқару органының жұмысына қатысу.
54.Осы баптың 1-тармағының 2), 3), 4), 6), 7) және 8) тармақшаларында көзделген өкілеттіктердің орындалу қорытындылары бойынша Қоғамдық кеңес тиісті мемлекеттік органға ұсынымдар енгізеді, уәжді жауапты бір ай ішінде, ал 1) ,5) тармақша бойынша он жұмыс күні ішінде береді.

7.Қоғамдық кеңестердің және олардың мүшелерінің құқықтары мен міндеттері

55. Қоғамдық кеңестер мүшелерінің өз өкілеттіктерін іске асыру мақсатында:
1) Қазақстан Республикасының заңнамасындабелгіленген негізде және тәртіппен мемлекеттік органдарға, жергілікті мемлекеттік басқару органдарына қол жеткізуге;
2) тиісті мемлекеттік органмен келісу бойынша атқарушы органдардың, жергілікті мемлекеттік басқару органдарының өзге де жұмыс органдарының жұмысына қатысуға;
3) осы Заңда белгіленген өз өкілеттіктерін жүзеге асыру мақсатында қоғамдық маңызы бар мәселелер бойынша мемлекеттік органдарға, жергілікті мемлекеттік басқару органдарына жүгінуге құқығы бар.
56. Өз қызметінде Қоғамдық кеңес және оның мүшелері:
1) Конституцияның, оған сәйкес келетін заңдардың, Қазақстан Республикасының Президенті, Қазақстан Республикасының Үкіметі актілерінің, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік-құқықтық актілерінің нормаларын сақтауға;
2) өз қызметін жұртшылықпен өзара іс-қимыл жасай отырып жүзеге асыруға;
3) жылына екі реттен сиретпей бұқаралық ақпарат құралдары және (немесе) интернет-ресурстар арқылы халыққа Қоғамдық кеңестің қызметі туралы ақпарат беруге;
4) өз қызметі туралы жылдық есепті бұқаралық ақпарат құралдарында жариялауға және (немесе) аудандық мәслихаттың интернет-ресурсында орналастырып, жариялайды.

8. Өтпелі және қорытынды ережелер

Қарғалы ауданының қоғамдық кеңесі туралы ереже жергілікті қоғамдастық жиналысын қалыптастыру тәртібіне қолданылмайды, ол Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы заңнамасында регламент теледі.

Аудандық мәслихаттың
2018 жылғы 24 желтоқсандағы
№299 шешіміне
бектіліген

2019 жылға арналған Қарғалы аудандық мәслихаттың жұмыс жоспары

Қарғалы аудандық мәслихаты өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясы, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін–өзі басқару туралы» Заңына және басқа да өкілдік органдардың жұмысын реттейтін заңнамалық актілеріне сәйкес атқарады.

Мәслихаттың негізгі мақсаты халықтың қалауын білдіру, оларды жүзеге асыру шараларын айқындау, орындалуын бақылау,азаматтардың заңды мүдделерін және құқықтарын қамтамасыз ету.
Атқарушы органдар, барлық меншік нысандағы шаруашылық субъектілер, қоғамдық ұйымдармен өзара келісілген әрекеттерге сүйене отырып Қарғалы аудандық мәслихаты өз күшін келесі басымдылықтарды жүзеге асыруға бағыттайды:
- ауданның әлеуметтік- экономикалық даму деңгейін әрі қарай көтеру, өндіріске тиімділігі жоғары инновациялық технологияларды енгізу, шағын және орташа бизнес және жалпы кәсіпкерлікті қолдау;
- азаматтарға және ұйымдарға Қазақстан Республикасы Конституция нормаларын, мемлекеттік органдардың нормативтік құқықтық актілерін орындауға көмек көрсету;
- мәслихаттың күнделікті жұмысында демократиялық принциптерді ұстану, депутаттар, тұрақты комиссиялар, мәслихат аппаратының нормошығармашылық жұмысының тиімділігін арттыру;
- аудандық бюджетті қалыптастыру,орындалу,бюджеттік қаражаттарды нысаналы қолдануын бақылауды жүзеге асыру;
- тұрғындарды қорғау және қолдау бойынша бағдарламаларды жүзеге асыру;
- ауданда заңдылықты және қоғамдық тәртіпті нығайту,өңір тұрғындарының құқықтарын және мүдделерін сенімді қорғау;
- қоршаған ортаны қорғау және сауықтыру бойынша бағдарламаларды жүзеге асыру және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану.
2019 жылы белгіленген іс-шараларды жүзеге асыруға келесі сұрақтар қаралу жоспарлануда:

Аудандық мәслихаттың сессияларында қаралатын сұрақтар

I тоқсан

1. Қарғалы аудандық мәслихат хатшысының атқарылған жұмыстары бойынша есебі туралы.

2. Жерлерді кесіп беру, мемлекеттік жерлерді сату және оларды пайдалануын бақылау бойынша аудандық жер қатынастар бөлімінің жұмыстары туралы.

II тоқсан

1.2018 жылға арналған аудандық бюджеттін орындалуы туралы.
2.Жұмыспен қамту Жол картасын жүзеге асыру барысы және жастарды әлеуметтендіру туралы

III тоқсан

1..Аудан әкімі А.Қ.Жүсібалиевтың өзіне жүктелген міндеттері мен міндеттердің орындалуы туралы.

IV тоқсан

1. 2020-2022 жылдарға арналған аудандық бюджетті бекіту туралы.

2.Аудандық мәслихаттың экономика,қаржы және бюджет жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі туралы;
2. Аудандық мәслихаттың әлеуметтік-мәдени даму,заңдылық, құқықтық тәртібі мәселелері және депутаттық этика жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі туралы;
3. Аудандық мәслихаттың аграрлық мәселелері, экология және салалық даму жөніндегі тұрақты комиссия төрағасының есебі туралы.

Бұрын қабылданған шешімдердің орындалу барысы туралы ақпараттарды, сессияларда айтылған ұсыныстар мен сыни ескертулерді үнемі сессияларда қарауға енгізу. Сессия отырыстарында тұрақты комиссиялардың есептерін, депутаттық сауалдарды және басқа да жергілікті өкілді органдардың құзыретіне жататын сұрақтарды қарау. Қажеттілігі бойынша ауданның бюджетін нақтылау, оны орындау бойынша сұрақтары.

 

Аудан

Қаңтар

19

сейсенбі

20

сәрсенбі

21

бейсенбі

22

жұма

28

бейсенбі

Қарғалы

Бадамша а/о, Бадамша ауылы, аудандық мәдениет Үйі, сағат 11:00

Желтау а/о,
Петропавл ауылы, ауылдық клуб,
сағат 10:00

Қос Естек а/о,
Қос Естек ауылы, ауылдық клуб,
сағат 15:00

Велихов а/о
Велихов ауылы,
мектеп
сағат
17-00

Әлімбет а/о,
Әлімбет ауылы,
ауылдық клуб,
сағат 10:00

Ащылысай а/о,
Ащылысай ауылы,
ауылдық клуб,
сағат
14:30

Степной а/о,
Степной ауылы, ауылдық клуб,
сағат 10:00

Кемпірсай а/о, Жосалы ауылы, ауылдық клуб,
сағат 15:00

 

Бадамша а/о, Бадамша ауылы, аудандық мәдениет үйі, сағат 16:00 (қорытынды есеп)

 

Барлығы - 9

 1

3

2

2

1

Қарғалы ауданы ауылдық округ әкімдерінің 2021 жылғы тұрғындар алдындағы есепті кездесулерінің кестесі

 

Ауылдық округ

қаңтар

   

15

жұма

18

 дүйсенбі

19

сейсенбі

20

сәрсенбі

21

бейсенбі

22

жұма

Ащылысай ауылдық округінің әкімі

Ащылысай а/о,

Ақкөл  ауылы,

«Боздан» ЖШС-нің ғимараты,

сағат 11:00

 Ащылысай а/о,

Бозтөбе  ауылы,

мектеп,

сағат 11:00

   

Ащылысай а/о,

Ащылысай ауылы,

ауылдық клуб,

сағат 14:30

 

Бадамша ауылдық округінің әкімі

   

Бадамша а/о, Бадамша ауылы, аудандық мәдениет Үйі,

 сағат 11:00

     

Кемпірсай ауылдық округінің әкімі

Кемпірсай а/о, Кемпірсай ауылы, Жосалы ауылдық клубы,

сағат 11:00

       

Кемпірсай а/о, Жосалы ауылы, ауылдық клуб,

сағат 15:00

Велихов ауылдық округінің әкімі

Велихов а/о

Ақжайық ауылы,

мектеп

сағат 15-00

   

Велихов а/о

Велихов ауылы,

мектеп

сағат 17-00

   

Желтау ауылдық округінің әкімі

 

 Желтау а/о, Ш.Қалдаяқов ауылы,

ауылдық клуб

сағат 15:00

 

Желтау а/о,

Петропавл ауылы, ауылдық клуб,

сағат 10:00

 

   

Степной ауылдық округінің әкімі

 

Степной а/о, Қайрақты ауылы, мектеп,

сағат 11:00

     

Степной а/о,

Степной ауылы, ауылдық клуб,

сағат 10:00

Қос Естек ауылдық округінің әкімі

     

Қос Естек а/о,

Қос Естек ауылы, ауылдық клуб,

сағат 15:00

   

Әлімбет ауылдық округінің әкімі

       

Әлімбет а/о,

Әлімбет ауылы,

ауылдық клуб,

сағат 10:00

 

барлығы - 14

3

3

1

3

2

2

Аты – жөні, тегі

Алған уақыты және шешімнің номері

1

Демишев  Иван  Юрьевич

05.10.2004ж   №2

2

Кайсаров  Темирболат  Кайсарович

05.10.2004ж   №3

3

Тулеуов  Амангос  Сансызбаевич

04.12.2004ж  №205 

4

Клименко  Лидия  Дмитриевна

15.02.2005ж  №3

5

Жумабаев  Кеншилик  Саттибаевич

25.07.2005ж №5

6

Искаков  Идриш

15.04.2007ж №3

7

Мукатова  Асылтас  Сергазиевна

24.12.2009ж  №180

8

Такшимов Орынбасар Айюкеевич

24.12.2010ж  №247

9

Бахонов  Адилхан  Кенжетаевич

27.09.2011 ж   №320

10

Нугманов  Алдаберген  Бакиевич

06.11.2015 ж  №352

11

Ишпанов Байбосын

02.03.2016 ж  №401

12

Жумагазиев  Мухтар  Сабирович

22.12.2016 ж   №95

13

Шынтасов  Марс Ералиевич

23.08. 2017 ж   №166

gerb

Елтаңба – мемлекеттің басты рәміздерінің бірі. Елтаңба («герб») термині немістің «erbe» (мұра) деген сөзінен шыққан. Мемлекеттің мәдени және тарихи дәстүрін бейнелейтін символдық мәні бар үйлесімді пішіндер мен заттардың мирастық ерекшелік белгісін білдіреді
Қазіргі Қазақстан аумағын мекендеген қола дәуірінің көшпенділері кейін графикалық ұғымы «таңба» деп аталған ерекше символ-тотем арқылы өздерін танытқанына тарих куәлік етіп отыр. Алғаш рет бұл термин Түрік қағанаты тұсында қолданыла бастаған.
Егеменді Қазақстанның Елтаңбасы 1992 жылы ресми түрде қабылданды. Оның авторлары – белгілі сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шот-Аман Уәлиханов.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік елтаңбасы дөңгелек нысанды. Бұл – Ұлы дала көшпенділері айрықша қастер тұтқан өмір мен мәңгіліктің символы.
Мемлекеттік елтаңбаның орталық геральдикалық элементі – көгілдір түс аясындағы шаңырақ (киіз үйдің жоғарғы күмбез тәрізді бөлігі) бейнесі. Шаңырақты айнала күн сәулесі секілді тараған уықтар шаншылған. Шаңырақтың оң жағы мен сол жағына аңыздардағы қанатты пырақтар бейнесі орналастырылған. Жоғарғы бөлігінде – көлемді бес бұрышты жұлдыз, ал төменгі бөлігінде «Qazaqstan» деген жазу бар. Жұлдыздың, шаңырақтың, уықтардың, аңыздардағы қанатты пырақтардың бейнесі, сондай-ақ «Qazaqstan» деген жазу – алтын түстес.
Көк күмбезін еске салатын және Еуразия көшпенділерінің дәстүрлі мәдениетінде тіршіліктің негізгі бастауының бірі боп саналатын шаңырақ – киіз үйдің басты жүйе құраушы бөлігі. Республиканың Мемлекеттік елтаңбасындағы шаңырақ бейнесі – елімізді мекендейтін барлық халықтардың ортақ қонысының, біртұтас Отанының символы. Шаңырақтың мықтылығы мен беріктігі оның барлық уықтарының сенімділігіне байланыстылығы секілді, Қазақстанда бақытқа жету әрбір азаматтың аман-есендігіне байланысты.
Аңыздағы қанатты тұлпарлар Мемлекеттік елтаңбадағы өзекті геральдикалық элемент болып саналады. Бағзы замандағы тұлпар бейнесі батылдықты, сенімділікті және ерік күшін танытады. Пырақтың қанаты Қазақстанның көпұлтты халқының қуатты және гүлденген мемлекет құру туралы ғасырлар бойғы тілегін аңғартады. Олар – шынайы ой-арман мен ұдайы жетілуге және жасампаз дамуға ұмтылыстың көрінісі. Сонымен қатар, арғымақтың алтын қанаттары алтын масақты еске салады, қазақстандықтардың еңбексүйгіштігін және еліміздің материалдық игілігін танытады.
Өткен ғасырларда мүйіз көшпенділердің табынушылық ғұрыптарында, сонымен қатар, жауынгерлік тудың ұшына орнату үшін белсенді пайдаланылған. Көктің сыйын, жердің игілігін, жорықтың жеңісін әртүрлі жануарлардың мүйізі арқылы бейнелеу көптеген халықтардың символдық композицияларында елеулі орын алды. Сондықтан молшылық әкелетін мүйізі бар қанатты тұлпар семантикалық және тарихи түп-тамыры терең маңызды типологиялық образ болып саналады.
Республиканың Мемлекеттік елтаңбасындағы тағы бір деталь – бес бұрышты жұлдыз. Бұл символды адамзат ежелгі заманнан бері пайдаланып келеді, ол адамдардың ақиқат сәулесіне, барлық игі аңсарларға және мәңгілік құндылықтарға деген ұдайы ұмтылысын білдіреді. Мемлекеттік елтаңбада жұлдыздың бейнеленуі қазақстандықтардың әлемнің барлық халықтарымен ынтымақтастық пен серіктестік орнатуға ниетті ел болуға деген талпынысын танытады. Қазақстан тұрғындарының жүрегі мен құшағы бес құрлықтың өкілдері үшін қашанда ашық.
Елтаңбада қолданылған негізгі түс – алтынның түсі. Бұл – байлықтың, әділдіктің және кеңпейілділіктің символы. Сонымен қатар, көгілдір аспан түстес тудың түсі алтынның түсімен үйлесім тауып, ашық аспан, бейбітшілік және бақуат тіршілік ұғымдарын танытып тұр.

Әнұран – мемлекеттің басты рәміздерінің бірі. Гректің «gimneo» сөзінен шыққан «гимн» термині «салтанатты ән» деген мағынаны білдіреді. Әнұран ел азаматтарын тиімді әлеуметтік-саяси тұрғыдан топтастырып, этномәдени тұрғыдан теңдестіру үшін негізгі мәнге ие, маңызды дыбыстық рәміз саналады.
Тәуелсіз Қазақстанның тарихында еліміздің мемлекеттік әнұраны екі рет – 1992 және 2006 жылдары бекітілді.
Республика мемлекеттік егемендігін иеленгеннен кейін, 1992 жылы Қазақстан әнұранының музыкасы мен мәтініне байқау жарияланды. Байқау қорытындысы бойынша Қазақ КСР әнұранының музыкалық редакциясын сақтау туралы шешім қабылданды. Осылайша тәуелсіз Қазақстанның алғашқы әнұранының музыкасының авторлары Мұқан Төлебаев, Евгений Брусиловский және Латиф Хамиди болды. Сонымен қатар, үздік мәтінге жарияланған байқауда авторлар ұжымы, белгілі ақындар Мұзафар Әлімбаев, Қадыр Мырзалиев, Тұманбай Молдағалиев және Жадыра Дәрібаева жеңіп шықты.
Елдің дыбыстық рәмізінің танымалдығын арттыру мақсатында 2006 жылы жаңа мемлекеттік әнұран қабылданды. Оның негізі ретінде халықтың арасында кеңінен танымал «Менің Қазақстаным» патриоттық әні таңдап алынды. Ол әнді Шәмші Қалдаяқов 1956 жылы Жұмекен Нәжімеденовтің сөзіне жазған болатын. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев әнге мемлекеттік әнұран жоғары мәртебесін беру және анағұрлым салтанатты шырқалуы үшін музыкалық туындының бастапқы мәтінін өңдеді. Қазақстан Парламенті 2006 жылы 6 қаңтарда палаталардың бірлескен отырысында «Мемлекеттік рәміздер туралы» Жарлыққа тиісті түзету енгізіп, еліміздің жаңа мемлекеттік әнұранын бекітті.

Сөзін жазғандар: Жұмекен Нәжімеденов, Нұрсұлтан Назарбаев

Әнін жазған: Шәмші Қалдаяқов

Алтын күн аспаны,
Алтын дән даласы,
Ерліктің дастаны,
Еліме қарашы!
Ежелден ер деген,
Даңқымыз шықты ғой.
Намысын бермеген,
Қазағым мықты ғой!

Қайырмасы:

Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің - Қазақстаным!

Ұрпаққа жол ашқан,
Кең байтақ жерім бар.
Бірлігі жарасқан,
Тәуелсіз елім бар.
Қарсы алған уақытты,
Мәңгілік досындай,
Біздің ел бақытты,
Біздің ел осындай!

Қайырмасы:

Менің елім, менің елім,
Гүлің болып егілемін,
Жырың болып төгілемін, елім!
Туған жерім менің - Қазақстаным!

Ту – мемлекеттің егемендік пен біртұтастықты білдіретін басты рәміздерінің бірі. «Флаг» термині «vlag» деген нидерланд сөзінен шыққан және белгіленген көлем мен түстегі, әдетте елтаңба немесе эмблема түрінде бейнеленген, діңгекке немесе бауға бекітілген мата ұғымын білдіреді. Ту ежелден елдің халқын біріктіру және оны белгілі бір мемлекеттік құрылымға сәйкестендіру міндетін атқарып келеді.
Тәуелсіз Қазақстанның Мемлекеттік туы ресми түрде 1992 жылы қабылданды. Оның авторы – белгілі суретші Шәкен Ниязбеков.
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік туы – ортасында шұғылалы күн, оның астында қалықтап ұшқан қыран бейнеленген тік бұрышты көгілдір түсті мата. Тудың сабының тұсында тік жолақ түрінде ұлттық өрнек нақышталған. Күн, оның шұғыласы, қыран және ұлттық өрнек бейнесі алтын түстес. Тудың ені мен ұзындығының арақатынасы – 1:2
Геральдика дәстүрінде әрбір түс белгілі бір ұғымды танытады. Мәселен, аспандай көк түс адам бойындағы адалдық, тазалық, сенімділік, мінсіздік сияқты қасиеттерді білдіреді. Сонымен қатар, көк түс түркі мәдениетінде терең символдық мәнге ие. Ежелгі түркілер аспанды тәңір-атаға балаған, ал олардың көк туы арғы ата-бабаларға деген адалдықты бейнеледі. Қазақстанның Мемлекеттік туында ол ашық аспанды, бейбітшілікті, игілікті білдірсе, түстің біркелкілігі еліміздің тұтастығын меңзейді.
Геральдика қағидаттарына сәйкес, күн байлық пен молшылықты, өмірді және күш-қуатты бейнелейді. Сондықтан еліміздің туындағы күн шапағы дәулеттілік пен бақуаттылықтың символы – алтын масақ пішінінде берілген. Қазақстанның мемлекеттік атрибутикасында күннің бейнеленуі еліміздің жалпыадамзаттық құндылықтарды қастерлейтінін дәлелдейді және жас мемлекеттің жасампаздық күш-қуатын, серіктестік пен ынтымақтастық үшін әлемнің барлық еліне ашық екенін айғақтайды..
Қыран (бүркіт) бейнесі – көптеген халықтардың елтаңбалары мен туларында ерте кезден бері қолданылып келе жатқан басты геральдикалық атрибуттардың бірі. Бұл бейне әдетте биліктің, қырағылық пен мәрттіктің символы ретінде қабылданады. Күн астында қалықтаған бүркіт мемлекеттің қуат-күшін, оның егемендігі мен тәуелсіздігін, биік мақсаттар мен жарқын болашаққа деген ұмтылысын танытады. Бүркіт бейнесі еуразиялық көшпенділердің дүниетанымында айрықша орын алады және олардың түсінігінде бостандық пен адалдық, өрлік пен ерлік, қуат пен ниет тазалығы тәрізді ұғымдармен ұштасып жатады. Алтын бүркіт кескіні жас егемен мемлекеттің әлемдік өркениет биігіне деген ұмылысын көрсетеді.
Мемлекеттік тудың сабының тұсына тігінен ұзына бойына кескінделген ұлттық өрнектер – оның маңызды элементі. Қазақ ою-өрнектері – дүниені көркемдік тұрғыдан қабылдаудың халықтың эстетикалық талғамына сай келетін ерекше бір түрі. Түрлі формалар мен желілер үйлесімін танытатын өрнектер халықтың ішкі әлемін ашып көрсететін мәнерлі көркемдік құрал болып саналады. Тудың сабын жағалай салынған ұлттық өрнектер Қазақстан халқының мәдениеті мен дәстүрін символдық тұрғыда бейнелейді.

Сайлау округі

Депутат

Т.А.Ә

Жұмыс орны,лауазымы Электрондық пошта
№1 Смолинец Николай Николаевич «Ақтөбе облысының ХҚҚО» РММ Қарғалы филиалы-реттеу зал басшы

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№2 Айжарыков Асхат Сагитжанович Қарғалы аудандық   жастар ресурстық орталығының басшысы

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№3 Утегенов Аманжол Жайбергенович ЖШС «Энергосистема» Қарғалы филиалының   бастығы

Sataeva Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№4 Руднев Владимир Владимирович ЖШС «КТП» «Каргалинское» кенорнының бастығы

Rudnev74@mail.ru

№5 Заглядова Надежда Николаевна Қарғалы аудандық мәслихатының хатшысы

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№6 Жылкыбеков Хандулла Сагиевич ЖШС «АСТР-с» бас директорының орынбасары

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№7 Алимбаев Шойдым Алиевич ЖК «Алимбаев А.Ш.»басшысы

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№8 Темирбаев Серик Сунаевич « ҚТЖ» ҰК» Ақтөбе темір жол бөлмішесінің Кемпирсай станциясы бастығы

anel.11.99@mail.ru

№9 Биисов Серик Лайкович

ЖШС «Жосалы-Агро» директоры

zhosalyagro@mail.ru

№10 Жаржанов Берик Куандыкулы Қарғалы аудандық орталық ауруханасының бас дәрігері

Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

№11 Кольжанов Жумабек Кажарович «Арман»жеке шаруашылық қожалығының басшысы

zhuma07@mail.ru

№12 Сактаганов Ракымгали Умарович

АПФ АҚ«КАЗГАЗТРАНСАЙМАК» Қарғалы газ шаруашылығының директоры

kargalinskyi@mail.ru

ҚР Президенті


Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев
Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті – Елбасы
tokaev
Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев
Қазақстан Республикасының Президенті


Мемлекет басшысының жолдауы

memlekettyk kyzmet

Сенім телефоны

"Қарғалы аудандық мәслихатының аппараты" ММ сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама нормаларын, Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік қызмет туралы" Заңын және мемлекеттік қызметшілердің Этикалық кодексін Қарғалы аудандық мәслихаты аппаратының қызметкерлерімен бұзу мәселелері бойынша «Сенім» телефоны арқылы хабарласуға болады:

senim telefon

8 (71342)-22-2-91

anticor KZ